Dobrowolna wpłata na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

W przypadku przekroczenia wyższej kwoty granicznej przychodu istnieje możliwość korzystniejszego rozliczenia świadczenia, poprzez dokonanie tzw. dobrowolnej wpłaty na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Jeżeli świadczeniobiorca  wpłaci na FUS kwotę przekroczenia przychodu pomniejszoną o zaliczkę pobraną na podatek dochodowy, organ rentowy uzna, że przychód przekroczył niższą kwotę graniczną, a zatem świadczenie nie podlega zawieszeniu, lecz jedynie zmniejszeniu.

ZUS - przed wydaniem decyzji ostatecznie rozliczającej przychód - wysyła do emeryta lub rencisty Zawiadomienie (druk ZUS - Rw-81), w którym proponuje dokonanie takiej wpłaty. Zawiadomienie to nie ma charakteru decyzji, nie przysługuje więc od niego odwołanie. W razie stwierdzenia rozbieżności między stanem faktycznym, a danymi wskazanymi w tym Zawiadomieniu, świadczeniobiorca zawsze może się zwrócić do Oddziału ZUS o ich wyjaśnienie.

W Zawiadomieniu ZUS wskazuje jaka jest wysokość dobrowolnej wpłaty na FUS, jakie są skutki jej dokonania oraz w jaki sposób zostanie rozliczona emerytura lub renta w przypadku dokonania lub nie dokonania tej wpłaty. Wyznacza również termin na dokonanie tej wpłaty.

Ostateczna decyzja należy do zainteresowanego. Przed jej podjęciem należy dokonać wszelkich kalkulacji, szczególnie gdy kwota tej wpłaty jest zbliżona do kwoty nienależnego świadczenia.

Szczególnie istotne jest przeanalizowanie opłacalności tej wpłaty w kontekście podatku dochodowego. Tu należy zwrócić uwagę na trzy aspekty dokonania tej wpłaty.

Po pierwsze - dobrowolna wpłata na FUS nie jest nienależnie pobranym świadczeniem, a więc nie podlega odliczeniu od przychodu ustalanego dla potrzeb podatku dochodowego. Wpłata ta dokonywana jest w kwocie "netto", a więc po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Po drugie - jeśli w przypadku dokonania tej wpłaty ZUS zwróci zainteresowanemu określoną kwotę emerytury lub renty - kwota ta będzie stanowiła przychód roku, w którym ZUS dokona tego zwrotu. Kwota tego świadczenia będzie zatem podlegała wliczeniu do dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym za ten rok.

Po trzecie - jeśli świadczeniobiorca wyrazi zgodę na pomniejszenie wyrównania o kwotę dobrowolnej wpłaty na FUS (ZUS dokona tej wpłaty w jego imieniu), przychodem świadczeniobiorcy będzie kwota wyrównania, na którą składa się kwota wyrównania pomniejszonego o dobrowolną wpłatę na FUS oraz - potrącona z tego wyrównania - dobrowolna wpłata na FUS. 

Przykład:
W 2015 r. renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy była wypłacana w wysokości zmniejszonej o kwotę maksymalnego zmniejszenia, a więc łącznie o 6 632,82 zł.
Z zaświadczenia pracodawcy z lutego 2016 r. wynika, że wysokość wynagrodzenia uzyskanego przez rencistę w 2015 r. wynosi 65 200,00 zł. 
Przychód ten przekroczył wyższą kwotę graniczną, a zatem w 2015 r. renta powinna być zawieszona. 
Łączna kwota renty ustalonej w pełnej wysokości za 2015 r. wynosi 41 200,00 zł. 
Rencista powinien zatem zwrócić kwotę nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 34 467,18 zł (pełna renta za 2015 r. pomniejszona o kwotę maksymalnego zmniejszenia, tj. 6 732,82 zł, bowiem renta była wypłacona po zmniejszeniu o taką kwotę).
Przychód uzyskany przez rencistę przekroczył wyższą kwotę graniczną o 4 080,10 zł (65 200,00 zł -  61 119,90 zł). 
ZUS wysyła do zainteresowanego Zawiadomienie o możliwości wpłacenia na FUS kwoty 3 345,10 zł, w którym informuje rencistę, że jeżeli dokona wpłaty, ZUS uzna, że osiągnął przychód w wysokości równej wyższej kwocie granicznej przychodu, a więc w wysokości powodującej zmniejszenie renty o kwotę maksymalnego zmniejszenia, wynoszącą 6 732,82 zł.
W 2015 r. renta była zmniejszona o tę właśnie kwotę, a zatem dobrowolna wpłata na FUS zakończy rozliczenie z Zakładem, o czym rencista zostanie powiadomiony decyzją organu rentowego.
Jeżeli rencista nie dokona tej wpłaty, ZUS wyda decyzję, w której będzie dochodził zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń, czyli kwoty 34 467,18 zł.
Przy tym rozliczeniu korzystne jest dokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS, a więc wpłaty kwoty o jaką uzyskany przychód przekroczył wyższą kwotę graniczną, po pomniejszeniu jej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.   

Przy rozliczaniu świadczeń zdarzają się przypadki, w których wysokość dobrowolnej wpłaty na FUS jest niższa od kwoty, jaką ZUS zwróci emerytowi lub renciście po rozliczeniu świadczenia. W takim przypadku ZUS wysyła do zainteresowanego Zawiadomienie, w którym proponuje taką formę rozliczenia, uzależniając ją od zgody świadczeniobiorcy. Zgoda świadczeniobiorcy jest konieczna z uwagi na to, że do przychodu ustalanego dla celów podatku dochodowego zostanie dopisana cała kwota zwróconego świadczenia, bez pomniejszenia jej o kwotę dobrowolnej wpłaty na FUS, którą to wpłatę - w wysokości pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy - ZUS potrąca z wyrównania. Faktycznie wpłaty tej powinien dokonać świadczeniobiorca i tak też jest ona traktowana. Jeżeli więc - przykładowo - ZUS ustali, że dokonanie wpłaty na FUS w wysokości 450 zł, spowoduje zwrot świadczenia w wysokości 3 200 zł, proponuje świadczeniobiorcy, że kwotę wpłaty potrąci z należnego wyrównania. Jednak kwota świadczenia wypłaconego emerytowi w rzeczywistości wynosi 3 200 zł i ta właśnie kwota stanowi przychód emeryta lub rencisty uzyskany w roku, w którym dokonywane jest to rozliczenie.

Redakcja: Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych