Renta socjalna

Jeżeli  nie możesz pracować ze względu na stan zdrowia, to sprawdź, czy możesz ubiegać się o rentę socjalną. 

Jakie warunki musisz spełnić

Możesz uzyskać prawo do renty socjalnej, jeśli spełniasz poniższe warunki:

  • jesteś osobą pełnoletnią: 
    • masz ukończone 18 lat, lub
    • jesteś kobietą, która wyszła za mąż po ukończeniu 16 lat;
  • lekarz orzecznik ZUS / komisja lekarska ZUS stwierdził/a, że jesteś całkowicie niezdolny do pracy i ta niezdolność powstała w określonym czasie, to znaczy:
    • przed ukończeniem przez Ciebie 18 roku życia;
    • w trakcie nauki (także podczas wakacji lub urlopu dziekańskiego):
      • w szkole lub w szkole wyższej – zanim skończyłeś 25 lat, 
      • w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.  

Jakie musisz złożyć dokumenty

Będziemy mogli ustalić Twoje prawo do renty socjalnej, jeżeli złożysz:

  • wniosek o rentę socjalną
  • zaświadczenie ze szkoły lub uczelni, które potwierdzi okres Twojej nauki;
  • zaświadczenie o stanie zdrowia (zaświadczenie OL-9)  wypełnione przez lekarza, pod którego opieką się znajdujesz. Lekarz powinien to zaświadczenie wystawić nie wcześniej niż miesiąc przed datą złożenia przez Ciebie wniosku o ustalenie prawa do renty;
  • inną dokumentację medyczną, która może potwierdzić Twój stan zdrowia (np. wyniki badań albo karty z leczenia szpitalnego) – możesz dołączyć informacje na naszym druku OL-9A),
  • dokumenty przygotowane przez Twojego pracodawcę (jeżeli jesteś zatrudniony),
    • zaświadczenie o terminie zawartej z Tobą umowy i kwocie osiąganego przez Ciebie przychodu,
    • wywiad zawodowy (na naszym druku OL-10), 
  • oświadczenie czy jesteś właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości rolnej, która przekracza 5 hektarów.

Jeżeli jesteś cudzoziemcem i starasz się o rentę socjalną, to musisz: 

  • mieć kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy", albo 
  • mieszkać w Polsce i mieć:
    • zezwolenie na pobyt stały,
    • status uchodźcy albo ochrony uzupełniającej,
    • zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego w Unii Europejskiej,
    • prawo pobytu lub prawo do stałego pobytu i być obywatelem albo należeć do rodziny obywatela Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii.

Kto może złożyć dokumenty

Ty możesz złożyć wniosek o rentę socjalną lub w Twoim imieniu może go złożyć:

  • przedstawiciel ustawowy (np. rodzic w imieniu dziecka);
  • opiekun prawny;
  • kierownik ośrodka pomocy społecznej, jeśli poprosisz go o pomoc;
  • opiekun faktyczny (gdy złoży oświadczenie o sprawowaniu faktycznej opieki nad Tobą i potwierdzi je wójt, burmistrz lub prezydent miasta albo osoba przez nich upoważniona);
  • nna osoba, jeśli dasz jej pisemne pełnomocnictwo (warto w nim podać dane tej osoby, aby urzędnik mógł sprawdzić jej tożsamość, np. imię i nazwisko, serię i numer dowodu osobistego) – Ty i pełnomocnik musicie się na tym dokumencie podpisać.

Jeżeli Twój lekarz uzna, że z powodu złego stanu zdrowia nie możesz podróżować, wtedy lekarz orzecznik ZUS przebada Cię w miejscu Twojego zamieszkania. 

Kiedy złożyć dokumenty

Złóż wniosek o rentę socjalną:

  • w miesiącu, w którym osiągniesz pełnoletność,
  • jak najszybciej — jeśli jesteś osobą pełnoletnią.

Na jaki czas przyznajemy rentę socjalną

Jeżeli spełnisz wszystkie niezbędne warunki, możesz otrzymać prawo do renty socjalnej:

  • na stałe – gdy Twoja całkowita niezdolność do pracy jest trwała,
  • na czas określony – gdy Twoja niezdolność do pracy jest okresowa.

Jakie masz obowiązki wobec ZUS

Gdy pobierasz rentę socjalną, powinieneś niezwłocznie powiadomić nas o:

  • podjęciu zatrudnienia,
  • wysokości osiąganego przychodu (również o każdej jego zmianie),
  • zmianie danych (np. miejsca zamieszkania, nazwiska, numeru rachunku bankowego) – na wniosku EZP,
  • tym, że trafiłeś do aresztu albo zakładu karnego;
  • tym, że zostałeś właścicielem gospodarstwa rolnego.

Co zrobić, jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem lekarza albo decyzją ZUS

Mamy obowiązek wydać decyzję o przyznaniu Ci lub odmówieniu prawa do renty socjalnej w ciągu 30 dni od daty wyjaśnienia ostatniej okoliczności, która miałaby wpływ na przyznanie tego świadczenia. 

Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem lekarza orzecznika — złóż sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS. Masz na to 14 dni kalendarzowych od dnia, w którym dostaniesz orzeczenie.

Jeżeli odmówiliśmy Ci prawa do renty socjalnej, to możesz odwołać się od takiej decyzji do Sądu Okręgowego — Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Odwołanie złóż w tym naszym oddziale, który wydał decyzję. Masz na to miesiąc od otrzymania decyzji.

Wysokość renty socjalnej

Rentę socjalną przyznajemy w stałej wysokości, która do 31 maja 2018 r. wynosiła 84% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Od 1 czerwca 2018 r. renta socjalna wynosi 100% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Wysokość renty podlega corocznej waloryzacji.

Dowiedz się jaka jest wysokość renty socjalnej.

Czy przysługuje Ci renta socjalna, jeżeli pobierasz już rentę rodzinną

Jeżeli ubiegasz się o rentę socjalną i jednocześnie jesteś uprawniony do renty rodzinnej, której wysokość nie przekracza 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, to przysługuje Ci prawo do obydwu tych świadczeń.

Łączna wysokość renty rodzinnej i socjalnej

Łączna kwota renty rodzinnej i socjalnej nie może jednak przekraczać 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 

Jeżeli przekroczysz tę kwotę, to obniżymy Ci wysokość renty socjalnej. Kwota obniżonej renty socjalnej nie może być niższa niż 10% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 

Renta socjalna nie przysługuje Ci, jeżeli kwota renty rodzinnej przekracza 200% kwoty  najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W takim przypadku będziemy wypłacali tylko rentę rodzinną. 

Dodatkowy dochód a renta socjalna

Jeżeli osiągniesz przychód większy niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, zawiesimy Ci prawo do renty socjalnej za każdy miesiąc, w którym przekroczysz ten próg.

Rentę socjalną rozliczamy na bieżąco z osiągniętego przychodu, który podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, czyli z tytułu:

  • pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy;
  • pracy nakładczej; 
  • pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej oraz współpracy przy wykonywaniu jednej z tych umów; 
  • wykonywania pracy w ramach umowy o świadczenie usług (innej niż umowa zlecenia lub agencyjna);
  • pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, jeżeli oprócz tej umowy jesteś zgłoszony do ubezpieczenia społecznego w ramach innej umowy;
  • prowadzenia pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu;
  • wykonywania pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych;
  • odpłatnego świadczenia pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  • pobierania stypendium sportowego;
  • działalności artystycznej lub twórczej;

Na zawieszenie renty socjalnej wpływają także:

  • przychody osiągane z tytułu wykonywania umowy zlecenia przez uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów, którzy nie ukończyli 26 lat życia oraz honoraria z tytułu działalności artystycznej lub twórczej.
  • kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, a także kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.
  • przychód z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, opodatkowanych na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Ważne! Wpływ na Twoją rentę socjalną ma również przychód, który osiągasz za granicą - z wymienionych powyżej tytułów.

Jeżeli pobierasz rentę socjalną i osiągasz przychód, powinieneś powiadomić nas o tym  w formie pisemnego oświadczenia. Możesz je dostarczyć osobiście, przez przedstawiciela ustawowego lub osobę, która sprawuje nad Tobą opiekę prawną lub faktyczną.

Jeżeli od przychodu, który osiągasz, są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne, powinieneś dostarczyć również zaświadczenie o osiągniętym przychodzie. Wystawi je Twój pracodawca (płatnik składek).

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2018 roku, poz. 1340).