ROZLICZENIE ROCZNE CZY MIESIĘCZNE?

Obowiązujące przepisy przewidują dwa sposoby rozliczenia świadczeń - rozliczenie roczne i miesięczne. O tym, według którego sposobu ma być rozliczone świadczenie, decyduje w zasadzie wniosek świadczeniobiorcy. Jeżeli jednak z nadesłanej dokumentacji wynika możliwość zastosowania obydwóch sposobów, ZUS zobowiązany jest do przeprowadzenia rozliczenia według wariantu korzystniejszego dla świadczeniobiorcy.

Tak więc, aby nie pozbawić emeryta lub rencisty możliwości korzystniejszego rozliczenia świadczenia, wskazane jest wykazanie przez płatnika składek zarobków uzyskanych w kolejnych miesiącach rozliczanego roku.

Dla zobrazowania powyższego stwierdzenia przedstawiamy przykład ilustrujący różnicę, jaka może wystąpić w przypadku zastosowania korzystniejszego wariantu rozliczenia.

Przykład:
Od 2005 r. rencistka jest uprawniona  do renty rodzinnej dla jednej osoby.
W lutym 2015 r. rencistka powiadomiła Oddział ZUS, że od stycznia podjęła zatrudnienie i uzyskuje przychód powodujący zmniejszenie renty. 
Od  marca 2015 r. renta  była wypłacana  w wysokości zmniejszonej o maksymalną kwotę zmniejszenia, tj. o 477,47 zł. 
W wyniku złożenia przez zainteresowaną  ponownego oświadczenia o osiąganiu przychodu w wysokości nie powodującej zmniejszenia renty, od lipca 2015 r. ZUS podjął wypłatę renty w pełnej wysokości. 
Po zakończeniu roku, w lutym 2016 r. rencistka nadesłała zaświadczenie, z którego wynika, że w 2015 r. osiągnęła przychód w wysokości  39 300,00 zł, przy czym w okresie od stycznia do maja 2015 r. wysokość wynagrodzenia w każdym miesiącu wynosiła 4 500,00 zł, a od czerwca do grudnia - 2 400,00 zł. 
W przypadku rozliczenia miesięcznego ZUS ustali, że w okresie od stycznia do maja 2015 r. renta podlegała zmniejszeniu o maksymalną kwotę zmniejszenia w każdym z tych miesięcy, a od czerwca do grudnia przysługiwała w pełnej wysokości. 
Tak więc - w przypadku rozliczenia miesięcznego - kwota, o jaką powinna być zmniejszona renta wynosi 2 380,91 zł (2 x 474,25 zł plus 3 x 477,47 zł).  
Renta rodzinna była zmniejszona od marca do czerwca (włącznie) na łączną kwotę  1 909,88 zł (4 x 477,47 zł). Zatem - przy zastosowaniu wariantu rozliczenia miesięcznego  - rencistka zobowiązana jest do zwrotu 471,03 zł  (2 380,91 zł - 1 909,88 zł). Przy zastosowaniu wariantu rocznego rozliczenia, a więc w przypadku, gdyby ZUS został powiadomiony wyłącznie o łącznej kwocie przychodu, uznano by, że przychód uzyskany w 2015 r. przekroczył niższą kwotę graniczną przychodu o 7 477,20 zł (39 300,00 zł - 32 911,10 zł). Oznacza to zatem, że renta rodzinna podlegała zmniejszeniu o roczną kwotę maksymalnego zmniejszenia, tj. o 5 723,20 zł. W rozliczanym roku renta była zmniejszona łącznie o kwotę 1 909,81 zł, a zatem rencistka musiałby jeszcze zwrócić kwotę 3 813,32 zł (5 723,20 zł - 1 909,88 zł). Rozliczenie to jest niekorzystne dla rencistki, a zatem ZUS dokona rozliczenia miesięcznego, zobowiązując zainteresowaną do zwrotu kwoty 471,03 zł.

Przedstawiony przykład jednoznacznie wykazuje, że bardzo istotne jest, aby płatnik składek - w zaświadczeniu o wysokości przychodu uzyskanej w ubiegłym roku - wykazywał zarobki uzyskane w kolejnych miesiącach roku.

W decyzji o rocznym rozliczeniu przychodu zawarte jest pouczenie, adresowane do osób, które nadesłały zaświadczenie o łącznej kwocie przychodu. W pouczeniu tym Zakład wskazuje, że świadczeniobiorca może - do czasu uprawomocnienia się decyzji - nadesłać zaświadczenie o przychodach osiąganych w kolejnych miesiącach rozliczanego roku. W przypadku nadesłania takiego zaświadczenia ZUS rozliczy świadczenie również według wariantu miesięcznego, w celu ustalenia, który sposób rozliczenia jest korzystniejszy.

Redakcja: Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych