Informacje ogólne

Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

  • został uznany za niezdolnego do pracy,
  • ma wymagany - stosowny do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy - okres składkowy i nieskładkowy,
  • niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych (np. ubezpieczenia, zatrudnienia) lub nieskładkowych (np. w okresie pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego), określonych w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Wymóg powstania niezdolności do pracy w określonym ustawą emerytalną czasie nie obowiązuje w stosunku do osoby, która spełnia łącznie następujące warunki:

  • została uznana za całkowicie niezdolną do pracy,
  • spełnia warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego

  oraz 

  • legitymuje się co najmniej 20-letnim (w przypadku kobiety) i 25-letnim (w przypadku mężczyzny)    okresem składkowym i nieskładkowym.

Przykład

W marcu 2015 r. wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy zgłosiła 43-letnia kobieta, legitymująca się 22-letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Ubezpieczona pobierała zasiłek dla bezrobotnych do czerwca 2013 r., a następnie nie podjęła żadnej pracy. Okres pobierania zasiłku był poprzedzony 11-letnim, nieprzerwanym okresem zatrudnienia. Lekarz orzecznik stwierdził, iż ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy, a niezdolność ta powstała w marcu 2015 r., zatem po upływie 18 miesięcy od ustania pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Ubezpieczonej przysługuje jednak prawo do renty, ponieważ została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, spełnia warunek posiadania wymaganego okresu, w jej przypadku co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w okresie ostatnich 10 lat poprzedzających datę zgłoszenia wniosku o rentę, a ponadto wnioskodawczyni legitymuje się ponad 20-letnim okresem składkowym i nieskładkowym, co w tym przypadku znosi warunek powstania niezdolności do pracy w czasie ubezpieczenia lub w okresie 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia.

Zmiany od 1 grudnia 2017 r.

Od 1 grudnia 2017 r. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje tylko takiemu ubezpieczonemu, który nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub nie spełnia warunków do jej uzyskania. Pozostałe warunki do przyznania renty pozostają bez zmian.

Za emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń społecznych uważa się emeryturę powszechną, przyznaną na wniosek lub z urzędu, jak również emeryturę przyznaną w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny (np. emeryturę częściową, emeryturę górniczą, emeryturę nauczycielską przyznaną na podstawie Karty Nauczyciela, czy też emeryturę wcześniejszą dla matek opiekujących się dziećmi).

Przykład

Pani Lucyna ma ustalone od 15 listopada 2016 r. prawo do emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek. Świadczenia tego nie pobiera od 1 lutego 2017 r., gdyż od tej daty pobiera wojskową rentę rodzinną przyznaną przez wojskowy organ emerytalny. W dniu 10 stycznia 2018 r. pani Lucyna zgłasza wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczona ma ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń społecznych, wobec czego nie przysługuje jej prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.