Przejdź do treści |
Platforma Usług Elektronicznych - wersja graficzna | Baza wiedzy - wersja graficzna | Obsługa klientów - wersja graficzna
Zwiększ czcionkę | Zmniejsz czcionkę

Ubezpieczenia społeczne
Baza wiedzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych


Menu główne:
Przejdź do: Strona główna | Aktualności | O ZUS | Ubezpieczenia | Świadczenia | Statystyka | Prawo | UE

Strona główna »  Świadczenia  »  Dodatki i świadczenia przysługujące ...  »  Dodatki i świadczenia przysługujące ...

Date aktualizacji: 14.03.2013 r.
Redakcja: Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych

Polecane:
Składki i świadczenia | Formularze | Poradniki | Blog Rzecznika ZUS | 80-lecie ZUS

Dodatki i świadczenia przysługujące do świadczeń emerytalno-rentowych

Do emerytury,  renty z tytułu niezdolności do pracy, renty z tytułu wypadku przy pracy albo przy wykonywaniu innej działalności niż zatrudnienie, renty z tytułu wypadku w drodze do pracy lub z pracy, renty z tytułu choroby zawodowej, renty szkoleniowej, renty rodzinnej - przysługują następujące dodatki i świadczenia pieniężne:

W myśl przepisów  ustawy kombatanckiej - kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa kombatancka wprowadza  następujące pojęcia:

I.  Działalność kombatancka (art. 1 ust. 2), za którą  uznaje się, między innymi:

II. Działalność równorzędna z działalnością kombatancką (art. 2), za którą uznaje się, między innymi:

III. Okresy zaliczane do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z  działalnością kombatancką (art. 3), którymi są okresy przebywania:

IV. Represje, którymi, w rozumieniu ustawy (art. 4), są okresy przebywania:

 - w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

 -  w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

-   w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

-  w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

            - na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,

Przepisy ustawy kombatanckiej  mają zastosowanie także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.

Dodatek kombatancki oraz dodatek kompensacyjny są przyznawane  na podstawie zaświadczenia Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Dodatek kompensacyjny może być przyznany także wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych - na podstawie zaświadczenia Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, potwierdzającego uprawnienia jako członka rodziny.

W przypadku zbiegu prawa do więcej  niż jednego świadczenia emerytalno-rentowego, przysługuje jeden dodatek kombatancki i jeden dodatek kompensacyjny.   

Kwota dodatku kombatanckiego, a tym samym dodatku kompensacyjnego, ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja.

Zbieg prawa do dodatku kombatanckiego i do dodatku za tajne nauczanie 

Osobie uprawnionej jednocześnie do dodatku kombatanckiego i dodatku z tytułu tajnego nauczania przysługuje tylko jeden z tych dodatków - wyższy lub wybrany przez zainteresowanego.

Weteranem poszkodowanym jest osoba, która biorąc udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Status weterana poszkodowanego przyznaje - w formie decyzji administracyjnej - m.in. :

1) Minister Obrony Narodowej - w odniesieniu do żołnierzy i pracowników jednostek wojskowych,

2) Minister właściwy do spraw wewnętrznych - w odniesieniu do funkcjonariuszy i pracowników Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej.

Podstawę wymiaru dodatku weterana poszkodowanego stanowi najniższa emerytura ogłaszana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wysokość dodatku jest uzależniona od ustalonego procentu uszczerbku na zdrowiu i wynosi:

1) od 10 do 20 % uszczerbku - 10 % podstawy wymiaru,

2) od 21 do 30 % uszczerbku - 20 % podstawy wymiaru,

3) od 31 do 40 % uszczerbku - 30 % podstawy wymiaru,

4) od 41 do 50 % uszczerbku - 40 % podstawy wymiaru,

5) od 51 do 60 % uszczerbku - 50 % podstawy wymiaru,

6) od 61 do 80 % uszczerbku - 60 % podstawy wymiaru,

8) powyżej 80 % uszczerbku -   80 % podstawy wymiaru.

W przypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty przyznawanych na podstawie odrębnych przepisów przysługuje tylko jeden dodatek.

Dodatek jest wypłacany:

1)  miesięcznie, wraz z emeryturą lub rentą - w terminie płatności świadczenia,

2) kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału - w przypadku zawieszenia wypłaty emerytury lub renty.

Dodatek podlega waloryzacji  poprzez ponowne obliczenie jego wysokości od kwoty najniższej emerytury, przy zastosowaniu właściwej dla ustalonego procentu uszczerbku na zdrowiu stawki procentowej  -  od miesiąca, w którym podwyższeniu podlega najniższa emerytura.

Świadczenie pieniężne  nie przysługuje żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym.

Świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych    przyznaje organ rentowy na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie, wraz  z zaświadczeniem organu wojskowego (Wojskowej Komendy Uzupełnień właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej), potwierdzającym rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej. Świadczenie wpłacane jest:

1) osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą,

2) osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona - kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału.

Świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc tego zatrudnienia, maksymalnie za 20 miesięcy.

Kwota świadczenia pieniężnego ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja.

Zbieg prawa do świadczenia pieniężnego dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych  z prawem do innych świadczeń i dodatków

Osobie uprawnionej jednocześnie do świadczenia pieniężnego dla byłych żołnierzy  przymusowo zatrudnianych i do:

przysługuje tylko jedno z tych świadczeń lub jeden z tych dodatków - wyższy lub wybrany przez zainteresowanego.

Represją w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych jest:

-  III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

-  Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Uprawnienie do świadczenia pieniężnego jest przyznawane  decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji.

Świadczenie pieniężne przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, nie więcej jednak łącznie niż za 20 miesięcy pracy przymusowej. W przypadku deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej wymagany jest okres co najmniej 6-miesięczny.

Wypłaty świadczenia  pieniężnego dokonuje  organ  rentowy,  na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z ww. decyzją, stwierdzającą uprawnienia do tego świadczenia:

1) osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą,

2) osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona - kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału.

Kwota świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja.

Zbieg prawa do świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych  z prawem do innych świadczeń i dodatków

Świadczenie pieniężne przysługuje wyłącznie  osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego oraz do dodatku za tajne nauczanie.

Osobie uprawnionej równocześnie do świadczenia i do dodatku określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników albo do świadczenia   określonego w przepisach o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych - przysługuje albo dodatek albo jedno ze świadczeń - wyższe lub wybrane przez uprawnionego.

Dla celów nabycia prawa do świadczenia pieniężnego i jego wypłaty bez znaczenia pozostaje pobyt osoby poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z dniem 1 stycznia 2010r. przepisami ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin oraz ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 219, poz. 1709) dokonano zmian w przepisach ustawy o  świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych - poprzez zniesienie ograniczenia stosowania przepisów tej ustawy wyłącznie do osób posiadających stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to  możliwość przyznania i wypłacenia świadczenia pieniężnego również osobom zamieszkującym za granicą na terytorium dowolnego państwa.

W takim przypadku, emerytowi lub renciście,  który zamieszkał za granicą, świadczenie pieniężne dla osób deportowanych - na jego wniosek - wypłaca się osobie upoważnionej  do odbioru, zamieszkałej w Polsce lub na  rachunek bankowy emeryta lub rencisty w Polsce, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.

Obecnie transferowanie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych  - za granicę do państwa zamieszkania - przewiduje wyłącznie umowa  z dnia 16 stycznia 1958 r. o ubezpieczeniu społecznym zawarta przez Polskę z byłą Jugosławią, aktualnie w odniesieniu do osób zamieszkałych w Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Serbii, Czarnogórze oraz w Słowenii. 

Osoby, którym przed dniem 1 stycznia 2010r. odmówiono prawa do świadczenia pieniężnego lub jego wypłaty, z powodu braku miejsca stałego zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą w terminie 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. w terminie do dnia 31 grudnia 2012r., złożyć do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o wznowienie postępowania.  

W przypadku ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego na skutek  wniosku, o którym mowa wyżej, organ rentowy dokonuje wypłaty tego świadczenia od miesiąca, w którym do ww. Urzędu zgłoszony został wniosek po raz pierwszy  o ustalenie prawa do świadczenia, nie wcześniej jednak niż od dnia 1 maja 2004r. - jeżeli wniosek o wznowienie postępowania zostanie zgłoszony do Urzędu przed dniem 1 stycznia 2013 r. (bez względu na to, kiedy wniosek ten wpłynie do organu rentowego). Jeżeli świadczenie było przyznane, lecz jego wypłata została wstrzymana lub nie podjęta w związku z wyjazdem za granicę - organ rentowy dokonuje wypłaty od miesiąca wstrzymania świadczenia, jednakże również nie wcześniej niż od 1 maja 2004r.

Do wniosku  o wypłatę świadczenia należy dołączyć decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przyznającą uprawnienie do świadczenia pieniężnego.

Prawo do świadczenia pieniężnego dla cywilnych niewidomych ofiar działań wojennych ustalają, na wniosek osoby uprawnionej, organy rentowe ZUS.

Osoba, która korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskiwanych dochodów z tytułu emerytury lub renty jako cywilna ofiara, która utraciła wzrok w wyniku działań wojennych w okresie wojny 1939-1945 lub eksplozji pozostałych po tej wojnie niewypałów i niewybuchów - we wniosku o przyznanie świadczenia powinna złożyć stosowne oświadczenie w tym zakresie oraz wskazać organ rentowy lub emerytalny, będący płatnikiem  emerytury lub renty.

Organ rentowy lub emerytalny, będący płatnikiem emerytury lub renty, jest zobowiązany do przekazania, na żądanie jednostki organizacyjnej ZUS, kopii dokumentów przedłożonych temu organowi przez wskazaną wyżej osobę korzystającą ze zwolnienia od podatku.      

Jeżeli osoba wnioskująca o przyznanie  świadczenia  nie korzysta z powyższego zwolnienia od podatku dochodowego - do wniosku o świadczenie pieniężne  powinna dołączyć:

W przypadku braku orzeczenia o uznaniu za inwalidę I lub II grupy w związku z utratą wzroku lub orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w związku z utratą wzroku - o niezdolności do pracy, dacie jej powstania oraz związku tej niezdolności ze stanem narządu wzroku orzeka lekarz orzecznik ZUS.

Świadczenie pieniężne przysługuje w kwocie renty socjalnej. Świadczenie wypłacane jest miesięcznie:

1) jeżeli osoba uprawniona pobiera emeryturę lub rentę - wraz z emeryturą lub rentą,

2) jeżeli osoba uprawniona nie pobiera emerytury lub renty - przez organ rentowy ZUS, który wydał decyzję o jego przyznaniu.

Kwota świadczenia pieniężnego ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja.

Wyższy dodatek pielęgnacyjny

W przypadku osób uprawnionych do świadczenia, które mają ustaloną niezdolność do samodzielnej egzystencji - wysokość dodatku pielęgnacyjnego ulega zwiększeniu  o 50 %.

W razie zbiegu prawa do tego dodatku z dodatkiem pielęgnacyjnym z innego tytułu - wypłaca się  podwyższony dodatek pielęgnacyjny.  

Zbieg prawa do świadczenia pieniężnego dla osób będących cywilnymi niewidomymi ofiarami działań wojennych z prawem do innych świadczeń

Osobie uprawnionej równocześnie do  świadczenia pieniężnego dla osób będących cywilnymi niewidomymi ofiarami działań wojennych i do:

przysługuje tylko jedno z tych świadczeń lub jeden z tych dodatków - wyższy lub wybrany przez zainteresowanego.


Kontakt | Materiały do pobrania | Zamówienia publiczne | Konkursy ofert | Praca w ZUS | Szkolenia
Mapa serwisu | Słownik | Oświadczenie o dostępności | Inne serwisy
Biuletyn Informacji Publicznej | Serwis WAP | Serwis RSS
1998 - 2013 r. Serwisem zarządza Departament Aplikacji Autorskich i Gabinet Prezesa

Copyright © ZUS