Wynagrodzenie minimalne

W tych przypadkach, w których  nie można ustalić zarobków uzyskanych  w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty - zarobki te  przyjmuje się w wysokości obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy (art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej).

Z powyższego uregulowania wynika zatem  możliwość przyjęcia do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia minimalnego.

Wynagrodzenie to ZUS uwzględni wówczas, gdy w okresie, z którego zarobki zostały wskazane do ustalenia podstawy wymiaru, osoba ubiegająca się o emeryturę lub rentę była zatrudniona w ramach stosunku pracy, lecz nie może przedłożyć wykazu zarobków, jakie wówczas osiągała. 

Niemożność wykazania tych zarobków może być spowodowana np. tym, że firma, w której pracował zainteresowany już nie istnieje, albo też nie posiada dokumentacji finansowej z tego okresu. Niezależnie od tego, jaka jest faktyczna przyczyna braku możliwości przedłożenia zarobków - wnioskodawca nie musi  udowadniać tej przyczyny.

Natomiast musi zostać udowodniony fakt wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, bowiem minimalne wynagrodzenie można przyjąć tylko za udowodnione okresy pozostawania w ubezpieczeniu pracowniczym.

Przyjęcie do przeliczenia podstawy wymiaru wynagrodzenia w wysokości proporcjonalnej do okresu, w jakim była wykonywana praca w ramach stosunku pracy oznacza, że ZUS wynagrodzenie to przyjmuje za faktyczny (udowodniony) okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy -  z uwzględnieniem lat, miesięcy i dni.

Jeżeli, na podstawie przedłożonych dokumentów,  ZUS uznał za udowodniony okres zatrudnienia, minimalne wynagrodzenie przyjmuje się za okres podlegania ubezpieczeniom społecznym  oraz proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

 

Przykład

Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury wskazano zarobki uzyskane w 20 latach podlegania ubezpieczeniom społecznym, w tym - między innymi - wynagrodzenie osiągnięte w 1988 r. W roku tym wnioskodawca pracował w dwóch zakładach pracy. W pierwszym był zatrudniony od  1 stycznia do 31 maja 1988 r. i za ten okres przedłożył zaświadczenie o wysokości zarobków (formularz ZUS Rp-7), z którego wynika, iż uzyskał wynagrodzenie w kwocie 241 400 zł. W czerwcu 1988 r. zainteresowany nie pracował, a następnie był zatrudniony na umowie o pracę (w pełnym wymiarze czasu pracy) w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 1988 r. Wnioskodawca bezspornie udowodnił okres tego zatrudnienia, nie posiada natomiast dokumentów potwierdzających wysokość uzyskanego wynagrodzenia. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia ZUS przyjmie minimalne wynagrodzenie obowiązujące w tym okresie. W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1988 r. wynagrodzenie to obowiązywało w kwocie 9 000 zł miesięcznie.  A zatem za okres od lipca do grudnia (6 miesięcy)  ZUS przyjmie minimalne wynagrodzenie w kwocie 54 000 zł.

Ustalając wynagrodzenie, jakie za ten rok zostanie  przyjęte do ustalenia podstawy wymiaru, ZUS uwzględni:

  • za okres od 1 stycznia do 31 maja 1988 r. - 241400 zł,

  • za czerwiec 1988 r. - 0 zł,

  • za okres od 1 lipca do 31 grudnia 1988 r. - 54000 zł,

a więc łącznie - 295 400 zł.

Jeżeli w jakimś roku, z którego zarobki zostały przyjęte do obliczenia podstawy wymiaru emerytury lub renty, ubezpieczony uzyskał wynagrodzenie niższe od minimalnego - ZUS nie zastąpi tego wynagrodzenia -  wynagrodzeniem minimalnym.

 

Przykład

Do ustalenia podstawy wymiaru wnioskodawca wskazuje - między innymi - zarobki uzyskane w 1978 r. Pracował wówczas u pracodawcy, z którym umowę o pracę zawarł 1 stycznia 1976 r., a rozwiązał w 1988 r. Przez cały ten okres pracował w pełnym wymiarze czasu pracy.  Z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej wynika, że w 1978 r. uzyskał wynagrodzenie w kwocie 16 000 zł, a więc niższe nawet od minimalnego wynagrodzenia. ZUS nie przyjmie za ten rok wynagrodzenia minimalnego, bowiem z analizy dokumentów wynika, że ubezpieczony przez okres 9 miesięcy korzystał z urlopu bezpłatnego.

Jeżeli do obliczenia podstawy wymiaru  emerytury lub renty może być przyjęte wynagrodzenie minimalne z różnych okresów - przy ustalaniu tej podstawy ZUS wybierze  wynagrodzenia za  okres najkorzystniejszy dla świadczeniobiorcy.

 

Przykład

Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury, ubezpieczony wskazał wynagrodzenie z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Udokumentował zarobki uzyskane w 18 latach kalendarzowych, natomiast za pięć lat (1978 - 1982), w których wykonywał zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, nie posiada wymaganej dokumentacji. W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury, ZUS musi uzupełnić 18 lat, za które ubezpieczony przedłożył  wykaz zarobków  - dwoma latami, za które przyjmie minimalne wynagrodzenie. Dokonując tego wyboru ZUS nie kieruje się nominalną wysokością minimalnego wynagrodzenia, lecz bada jego relację do przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku (tzw. wskaźnik wysokości wynagrodzenia).

Wskaźnik ten w latach 1978 - 1982 wynosił:

Rok

Wynagrodzenie minimalne (w zł)

Wynagrodzenie przeciętne (w zł)

Wskaźnik (w %)

Wskaźnik w latach 1978 - 1982

1978

18400

58644

31,38

1979

20800

63924

32,54

1980

24000

72480

33,11

1981

28800

92268

31,21

1982

48000

139572

34,39

 

Najkorzystniejszy był wskaźnik za lata 1980 i 1982, a zatem - przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury - ZUS uwzględni minimalne wynagrodzenie uzyskane w tych latach kalendarzowych.

Minimalne wynagrodzenie obowiązujące do 31 marca 1956 r. wynosi 364 zł. Minimalne wynagrodzenie w latach 1956-2016 przedstawia poniższa tabela:

Obowiązujące  od:

Kwota (w zł)

Minimalne wynagrodzenie w latach 1956-2017

od 1 kwietnia 1956 r.

500 

od 1 lipca 1959 r.

600

od 1 sierpnia 1961 r.

700

od 1 kwietnia 1963 r.

750 

od 1 sierpnia 1966 r.

850

od 1 grudnia 1970 r.

1 000

od 1 sierpnia 1974 r.

1 200

od 1 maja 1977 r.

1 400

od 1 maja 1978 r.

1 600

od 1 maja 1979 r.

1 800

od 1 stycznia 1980 r.

2 000

od 1 stycznia 1981 r.

2 400

od 1 stycznia 1982 r.

3 300

od 1 września 1982 r.

5 400

od 1 stycznia 1987 r.

7 000

od 1 stycznia 1988 r.

9 000

od 1 stycznia 1989 r.

17 800

od 1 lipca 1989 r.

22 100

od 1 października 1989 r.

38 000

od 1 stycznia 1990 r.

120 000

od 1 września 1990 r.

368 000

od 1 października 1990 r.

440 000

od 1 stycznia 1991 r.

550 000

od 1 kwietnia 1991 r.

605 000

od 1 lipca 1991 r.

632 000

od 1 października 1991 r.

652 000

od 1 grudnia 1991 r.

700 000

od 1 stycznia 1992 r.

875 000

od 1 maja 1992 r.

1 000 000

od 1 sierpnia 1992 r.

1 200 000

od 1 września 1992 r.

1 300 000

od 1 października 1992 r.

1 350 000

od 1 stycznia 1993 r.

1 500 000

od 1 lipca 1993 r.

1 650 000

od 1 października 1993 r.

1 750 000

od 1 stycznia 1994 r.

1 950 000

od 1 kwietnia 1994 r.

2 050 000

od 1 lipca 1994 r.

2 200 000

od 1 października 1994 r.

2 400 000

od 1 stycznia 1995 r.

260

od 1 kwietnia 1995 r.

280

od 1 lipca 1995 r.

295

od 1 października 1995 r.

305

od 1 stycznia 1996 r.

325

od 1 kwietnia 1996 r.

350

od 1 lipca 1996 r.

370

od 1 stycznia 1997 r.

391

od 1 lutego 1997 r.

406

od 1 lipca 1997 r.

450

od 1 lutego 1998 r.

500

od 1 stycznia 1999 r.

650

od 1 listopada 1999 r.

670

od 1 marca 2000 r.

700

od 1 stycznia 2001 r.

760

od 1 stycznia 2003 r.

800

od 1 stycznia 2004 r.

824

od 1 stycznia 2005 r.

849

od 1 stycznia 2006 r.

899,10

od 1 stycznia 2007 r.

936

od 1 stycznia 2008 r.

1 126

od 1 stycznia 2009 r.

1 276

od 1 stycznia 2010 r.

1 317

 od 1 stycznia 2011 r.

1 386

od 1 stycznia 2012 r.

1 500

 od 1 stycznia 2013 r. 

1 600

od 1 stycznia 2014 r.

1 680

 od 1 stycznia 2015 r.

1 750

od 1 stycznia 2016 r.

1 850

od 1 stycznia 2017 r.

2 000

 

 

Redakcja: Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych