Mołdawia

Narodowa Kasa Ubezpieczeń Społecznych Mołdawii

2009 rok

Podstawowe dane:

Liczba ludności kraju - 4,3 mln
Liczba ubezpieczonych - ok. 1,5 mln
Liczba emerytów i rencistów - ok. 621,4 tys.
Przeciętna wysokość emerytury - 752 leje, (ok. 71 USD) - 2009 r.
Minimalna emerytura - 570 lei (54 USD)

1 USD = 10, 5 leja

Narodowa Kasa Ubezpieczeń Społecznych (CNAS) jest jedyną instytucją ubezpieczeniową na terenie kraju obejmującą zarówno pracowników, osoby pracujące na własny rachunek jak i rolników. Kasa przyznaje i wypłaca świadczenia ze wszystkich ryzyk ubezpieczeniowych, natomiast składki są pobierane przez jednostki podatkowe Głównego Urzędu Ewidencji Podatkowej. One też zajmują się egzekucją składek. Ogólna wysokość składki na ubezpieczenie społeczne wynosi 29% z czego 25% płaci pracodawca, a 4% ubezpieczony. Rolnicy płacą składkę w wysokości 2318 lei (220USD) na ubezpieczenie emerytalne i zasiłek pogrzebowy. Główne zadania Kasy to:

  •     opracowywanie budżetu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
  •     przyznawanie i wyplata emerytur, rent i zasiłków z tytułu czasowej niezdolności do pracy,
  •     przyznawanie i wypłata świadczeń z tytułu macierzyństwa,
  •     przyznawanie i wyplata świadczeń związanych z aktywizacją osób bezrobotnych,
  •     wypłata dodatków do świadczeń np. kompensata dla emerytów związana ze wzrostem czynszu,
  •     wydawanie skierowań na leczenie sanatoryjne,
  •     funkcja informacyjna dla ubezpieczonych i zarządzanie bazą obowiązujących przepisów prawnych w dziedzinie zabezpieczenia społecznego.


W Narodowej Kasie Ubezpieczeń Społecznych zatrudnionych jest ogółem ok. 1300 osób, w tym w Centrali w Kiszyniowie - 368 osób W całej strukturze instytucji oprócz Centrali wyróżnić można 41 oddziałów, natomiast nie ma w strukturze odpowiednika polskich inspektoratów. Centrala jest podzielona na 5 departamentów: Departament Budżetu, Departament Świadczeń, Departament Technologii informatycznych, Departament Audytu i Departament Orzecznictwa Lekarskiego

Narodowa Kasa Ubezpieczeń Społecznych ma swój samodzielny budżet zatwierdzany corocznie przez Parlament odrębnie od budżetu Państwa.

Na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, którego dysponentem jest Kasa, składają się:

  •     Fundusz świadczeń emerytalno- rentowych i zasiłków (z niego -wydatki na emerytury, renty inwalidzkie, renty rodzinne, emerytury za wysługę lat, zasiłki pogrzebowe , leczenie sanatoryjne emerytów i rencistów, skierowania do sanatoriów dla weteranów),
  •     Fundusz ochrony rodzin z dziećmi (z niego -jednorazowy zasiłek porodowy, zasiłki wychowawcze do 3 lat, zasiłki na dzieci w wieku 3-16 lat, zasiłki dla samotnych matek z dziećmi w wieku 3-16 lat),
  •     Fundusz ubezpieczenia od wypadków przy pracy i chorób zawodowych (zasiłki chorobowe w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową, zasiłki w związku z przeniesieniem do innej pracy, świadczenia z tytułu inwalidztwa, zasiłki pogrzebowe),
  •     Fundusz zatrudnienia (z niego wydatki na przygotowanie zawodowe bezrobotnych, stypendia w czasie szkoleń dla bezrobotnych mających prawo do zasiłku, na organizację robót publicznych ),
  •     Fundusz ubezpieczenia społecznego pracowników (zasiłki chorobowe, macierzyńskie dla pracowników i właścicieli gospodarstw rolnych, zasiłki pogrzebowe, na poprawę stanu zdrowia pracowników w sanatoriach, na leczenie i wypoczynek dzieci w placówkach zdrowotnych),
  •     wydatki administracyjne Kasy.


Aktualnie trwają prace nad stworzeniem systemu kont indywidualnego przebiegu ubezpieczenia polegające na rejestracji osób ubezpieczonych, nadaniu im numeru ubezpieczeniowego (11 cyfrowego), wydawaniu legitymacji ubezpieczeniowych z tym numerem, zbieraniu deklaracji ubezpieczeniowych. Każdej osobie ubezpieczonej Kasa ma obowiązek dać nieodpłatnie raz w roku wyciąg z jej konta ubezpieczeniowego.

W Mołdawii obowiązuje 12 ustaw emerytalno-rentowych dla różnych grup zawodowych (m. in. dla posłów, dla urzędników państwowych i in.). Ostatnia ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym dla pracowników i ich rodzin obowiązuje od 1999 roku i była pierwszą próbą porządkowania przepisów w zakresie wieku emerytalnego: w odniesieniu do kobiet podwyższono go z 55 do 60 lat, w odniesieniu do mężczyzn z 60 do 65 lat. Miał on wzrastać co pół roku o jeden rok lecz zatrzymał się na poziomie 57 lat dla kobiet i 62 lat dla mężczyzn. Wszelkie próby zmierzające do uporządkowania przepisów emerytalnych napotykają jednak na duży opór ze strony grup zawodowych dotychczas uprzywilejowanych, tym bardziej, że i posłowie, którzy do nich należą, nie są zainteresowani uchwaleniem przepisów likwidujących ich przywileje emerytalne. Przeciętna wysokość emerytury wynosi 60% przeciętnego wynagrodzenia.

Problemem społecznym w Mołdawii jest w chwili obecnej duża liczba młodych mężczyzn wyjeżdżających w celach zarobkowych do krajów Unii Europejskiej, szczególnie do Włoch, którzy w kraju pozostawili rodziny wymagające pomocy socjalnej.

W 2004 r. Kasa została członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Zabezpieczenia Społecznego (AISS). Prezesem Kasy jest obecnie Pani Laura Grecu.

Współpraca między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Narodową Kasą Ubezpieczeń Społecznych Mołdawii

10 grudnia 2009 roku został podpisany między ZUS a Kasą Protokół o współpracy, który ma obowiązywać przez dwa lata od dnia jego podpisania. Będzie on automatycznie przedłużany na kolejne dwa lata, chyba że jedna ze stron zgłosi swój zamiar jego wypowiedzenia.

Protokół ten przewiduje organizowanie co roku na przemian w Polsce i w Mołdawii dwóch 4-osobowych konsultacji specjalistów na uzgodnione wcześniej tematy oraz wymianę informacji i publikacji wydawanych przez obie instytucje.

Ostatnie konsultacje specjalistów obu instytucji odbyły się w lipcu 2011 roku w siedzibie Centrali ZUS w Warszawie. Tematem rozmów było omówienie współpracy ZUS z OFE w ramach II filaru, w tym prowadzenie i rozliczanie kont ubezpieczonych w FUS.

 

Redakcja: Departament Współpracy Międzynarodowej