Kolejne uproszczenia w zasiłkach

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zmiany.

Zasiłek opiekuńczy – uproszczenie wniosku

Formularze Z-15a i Z-15b, na których podstawie ustalaliśmy zasiłek opiekuńczy, zastąpi jeden formularz – Z-15. Zamiast pytania o to, czy drugi rodzic dziecka pracuje i czy jest zatrudniony w systemie pracy zmianowej, będzie w nim miejsce na oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma innego domownika, który mógłby zapewnić opiekę w okresie, za który wnioskodawca ubiega się o zasiłek opiekuńczy.

Zasiłek macierzyński – jeden wniosek

Dotychczasowe formularze ZAM, ZUR i ZAO (wniosek o zasiłek macierzyński) zastąpi jeden nowy formularz ZAM. Będzie to wniosek o zasiłek macierzyński za okresy urlopu:

• macierzyńskiego,
• na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• rodzicielskiego,
• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• ojcowskiego.

Osoba, która składa wniosek, będzie wypełniać część formularza dotyczącą konkretnego okresu urlopu.

Gdy zasiłek macierzyński wypłaca ZUS, nie trzeba dołączać do wniosku skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka. Pobierzemy akt na podstawie danych:

• dziecka:

• imienia i nazwiska,
• numeru PESEL,  
• daty i miejsce urodzenia

oraz

• rodzica:

• imienia i nazwiska
• numeru PESEL albo serii i numeru dowodu osobistego lub paszportu (jeżeli nie ma numeru PESEL).

Jeśli zasiłek macierzyński wypłaca płatnik składek, do wniosku trzeba nadal dołączać skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.

Jeżeli dziecko zostanie umieszczone w rodzinie zastępczej, to do wniosku o zasiłek macierzyński można będzie dołączyć orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej wydane w trybie zabezpieczenia.

Zasiłek dla osób prowadzących działalność – bez zaświadczenia płatnika składek (Z-3b)

Osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, lub współpracują z takimi osobami, osoby duchowne opłacające składki na własne ubezpieczenia oraz marynarze nie muszą dostarczać do ZUS zaświadczenia płatnika (Z-3b), które dotychczas było niezbędne do ustalenia zasiłków. Prawo do zasiłku rozpatrzymy na podstawie wniosku o zasiłek oraz pozostałych dokumentów.

Zasiłek chorobowy dla żołnierzy zwolnionych z czynnej służby wojskowej

Aby otrzymać zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy przypadający po zwolnieniu, żołnierz zwolniony z czynnej służby wojskowej, dostarcza do ZUS:

• oświadczenie Z-10,
• dokument, który potwierdza zwolnienie z czynnej służby wojskowej.

Zmiany w formularzach

W związku z nowymi przepisami zmieniają się formularze niektórych wniosków i zaświadczeń, na podstawie których ustalamy prawo do zasiłków. Są to:

• Z-15a, Z-15b – łączymy, zastąpi je formularz Z-15 (wniosek o zasiłek opiekuńczy);
• ZAM, ZUR, ZAO – łączymy, zastąpi je formularz ZAM (wniosek o zasiłek macierzyński);
• Z-3b (zaświadczenie płatnika składek) – wycofujemy, nie będzie potrzebny;
• ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3, Z-3a – zmieniamy je, żeby dostosować do nowych przepisów.

Nowe i zaktualizowane formularze będą dostępne na stronie www.zus.pl od 24 października 2026 r., natomiast na eZUS – w połowie listopada 2026 r. Do czasu aktualizacji formularzy na eZUS podstawą do rozpatrzenia uprawnień do zasiłków będą zarówno dotychczasowe formularze (dostępne na eZUS), jak i nowe – dostępne na www.zus.pl.

Dostosowanie przepisów do ustawy zasiłkowej

Przepisy rozporządzenia uwzględniają zmiany wprowadzone od 1 lipca 2026 r. Dotyczą one zasad składania dokumentów, które są podstawą do ustalenia prawa do zasiłków. Więcej informacji w artykule "Od lipca prostsze zasady składania wniosków o zasiłki - ZUS".

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 września 2026 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz. U. poz. 1316).