Ubezpieczenie osób sprawujących opiekę nad osobą, która pobiera świadczenie wspierające

Zakres i okres ubezpieczenia

Osoby, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające (zwane dalej osobami sprawującymi opiekę), wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące,  podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu.  Nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu ani chorobowemu.

WAŻNE!
Objęcie ubezpieczeniami następuje wyłącznie na wniosek składany do ZUS w sprawie objęcia tymi ubezpieczeniami.

Wniosek o objęcie ubezpieczeniami składany jest na formularzu USW-1 „Wniosek o zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz ubezpieczenia zdrowotnego”. Jest on dostępny wyłącznie w postaci elektronicznej.

Objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi oraz ubezpieczeniem zdrowotnym następuje od dnia wskazanego we wniosku jako dzień rozpoczęcia sprawowania opieki nad osobą pobierającą świadczenie wspierające do dnia wskazanego jako dzień zakończenia sprawowania opieki nad tą osobą (nie dłużej niż do końca okresu na jaki ustalono prawo do świadczenia wspierającego).

WAŻNE!
Objęcie ubezpieczeniami nie może nastąpić wcześniej niż od dnia złożenia wniosku.

Prawo do objęcia ubezpieczeniami z tytułu sprawowania opieki nad osobą pobierającą świadczenie wspierające przysługuje tylko jednej osobie sprawującej opiekę nad daną osobą pobierającą to świadczenie. Ponadto przysługuje ono tylko w kontekście opieki nad jedną osobą pobierającą świadczenie wspierające.

Do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz ubezpieczenia zdrowotnego może zostać zgłoszona osoba, która:

• nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające,
• wspólnie mieszka i gospodaruje z osobą pobierającą świadczenie wspierające,
• nie jest objęta obowiązkiem ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z innego tytułu oraz nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty – są to okoliczności wyłączające możliwość zgłoszenia do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych,
• nie jest zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu – jest to okoliczność wyłączająca możliwość zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego,
• złożyła wniosek o zgłoszenie jej do tych ubezpieczeń.

Składki

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwota świadczenia wspierającego przyznanego osobie nad którą sprawowana jest opieka.  Składki w całości finansowane są z budżetu państwa za pośrednictwem ZUS.

Zgłoszenie do ubezpieczeń

Płatnikiem składek zobowiązanym do dokonania zgłoszenia jest ZUS.

Informacja o zgłoszeniu do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz do ubezpieczenia zdrowotnego albo o przyczynie niedokonania zgłoszenia przekazywana jest na profil eZUS.

Zgłoszenie członka rodziny

Osoba sprawująca opiekę, która została zgłoszona z tego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego może złożyć do ZUS wniosek o zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego swojego członka rodziny, o ile nie jest on już zgłoszony z własnego tytułu lub jako członek rodziny. Służy do tego formularz USW-5 „Wniosek o zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego”. Jest on dostępny wyłącznie w postaci elektronicznej.

Informację o zgłoszeniu członka rodziny jest przekazywana na profil eZUS osoby sprawującej opiekę.

Podstawa prawna

• Art. 66 ust. 1 pkt 28c i 28d, art. 73 pkt 10b i 10c, art. 75 ust. 11a, art. 81 ust. 8 pkt 9d, art. 82 ust. 6 i 7, art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.),
• Art. 6c, art. 9 ust. 6, art. 13 pkt 13b, art. 16 ust. 8, art. 18 ust. 5f, art. 36 ust. 2c, art. 36c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.).