Czechy: najważniejsze zmiany dotyczące ubezpieczenia emerytalnego i chorobowego w 2026 roku

Zmiany obejmują:

• indeksację emerytur przyznanych przed 2026 rokiem i domyślnie elektroniczne powiadomienia o tej indeksacji,
• nowe wymogi dotyczące poświadczenia życia od osób, którym instytucja wypłaca świadczenia poza Czechy, i możliwość wypłaty takiego świadczenia wyłącznie na rachunek bankowy,
• wprowadzenie jednolitego miesięcznego raportu pracodawcy (czes. jednotném měsíčním hlášení zaměstnavatele, JMHZ) i terminów na zgłoszenie do rejestrów pracowników i pracodawców.

Podwyżki emerytur (regularna indeksacja) od 1 stycznia 2026 roku

Każda emerytura z podstawowego obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego w Czechach składa się z wymiaru podstawowego i procentowego. W przypadku emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2026 roku podstawowa stawka (taka sama dla wszystkich) wzrosła o 240 CZK, a jej nowa kwota wynosi 4900 CZK. Wskaźnik procentowy wzrósł o 2,6 proc. 

Informacje na temat tego, jak czeska instytucja oblicza i ustala wysokość emerytury, są dostępne w języku angielskim na stronie internetowej ČSSZ (link do strony zewnętrznej). Po przejściu do odpowiedniej wersji językowej informacje można przeczytać również w języku niemieckim, francuskim i rosyjskim.

W przypadku emerytur częściowych ČSSZ dostosowuje minimalną kwotę emerytury proporcjonalnie: ustala stosunek czeskich okresów ubezpieczenia do łącznych okresów ubezpieczenia w Czechach i innych państwach.

Papierowe powiadomienie o indeksacji tylko na wniosek – domyślna wersja elektroniczna

Od 2026 roku ČSSZ nie będzie już automatycznie wysyłać klientom papierowych powiadomień o podwyżkach emerytur (zwanych dalej „powiadomieniami o indeksacji”). Udostępni je w formie elektronicznej w ePortalu ČSSZ lub system przekaże je klientom automatycznie do skrzynki danych.

Aby otrzymać papierowe powiadomienia o indeksacji, trzeba złożyć wniosek o przesłanie powiadomień w formie papierowej – za pomocą formularza dostępnego na ePortalu ČSSZ (link do strony zewnętrznej). Koszty opłat pocztowych czeska instytucja odliczy od pierwszej zindeksowanej wypłaty emerytury. Nie dotyczy to świadczeniobiorców urodzonych przed 1 stycznia 1955 roku: są oni zwolnieni z kosztów wysyłki papierowych powiadomień.

Poświadczenie życia osób pobierających czeskie świadczenia emerytalne poza Czechami – zmiany od stycznia 2026 roku

Każdy klient, którego dotyczy zmiana, otrzymał z ČSSZ pismo w tej sprawie w 2025 roku.

Poświadczenie życia a wypłata emerytury poza Czechy na rachunek bankowy

1. Emerytury wypłacane na Słowację – nie będzie już konieczne przesyłanie do ČSSZ poświadczenia życia. 
2. Emerytury wypłacane do innych państw członkowskich UE/EFTA, do Wielkiej Brytanii lub do krajów, z którymi Czechy zawarły dwustronną międzynarodową umowę o zabezpieczeniu społecznym – ČSSZ będzie wymagać poświadczenia życia tylko 2 razy w roku, w czerwcu i grudniu. Potwierdzenie z oficjalnie poświadczonym własnoręcznym podpisem odbiorcy emerytury zapewni regularne miesięczne wypłaty emerytury przez kolejne 6 miesięcy. Podpis może poświadczyć np. pracownik ZUS w sali obsługi klientów.
3. Emerytury do krajów trzecich (tj. innych niż wymienione w pkt 2) – ČSSZ nadal będzie wypłacać z mocą wsteczną i w terminach zależnych od częstotliwości przesyłania poświadczenia życia w danym roku. 

Informacje na temat wypłaty świadczeń emerytalnych poza Czechy są dostępne w języku angielskim na stronie internetowej ČSSZ (link do strony zewnętrznej). Po przejściu do odpowiedniej wersji językowej można przeczytać informacje również w języku niemieckim, francuskim i rosyjskim.  

Wypłata emerytury czekiem bankowym wstrzymana – konieczne podanie danych konta bankowego

Od 1 stycznia 2026 roku ČSSZ nie wypłaca emerytur poza Czechy czekiem bankowym. Instytucja wypłaci świadczenie za kolejne okresy dopiero po otrzymaniu danych konta bankowego odbiorcy. Należy je przekazać za pośrednictwem ePortalu ČSSZ – formularz wniosku osoby mieszkającej poza terytorium Republiki Czeskiej o wypłatę czeskiej emerytury przelewem na konto jest dostępny także po angielsku (link do strony zewnętrznej).

Jednolity miesięczny raport pracodawcy (JMHZ)

Jednolity miesięczny raport pracodawcy (czes. jednotném měsíčním hlášení zaměstnavatele, JMHZ) to nowy system raportowania dla wszystkich pracodawców w Czechach. Został wprowadzony ustawą nr 323/2025 i zastępuje liczne oddzielne raporty jednym ujednoliconym miesięcznym raportem do organów ubezpieczeń społecznych i podatkowych. Pracodawcy przesyłają raport tylko do ČSSZ, która przekazuje je dalej. Obowiązek dotyczy wszystkich pracodawców, którzy działają na terenie Czech: w tym zagranicznych i zatrudniających tylko 1 pracownika, a także płacących wyłącznie podatki.

System JMHZ zacznie w pełni funkcjonować dla większości pracodawców od 1 kwietnia 2026 roku. Rozpocznie się wtedy rejestracja pracodawców i pracowników w rejestrach, które będzie prowadzić ČSSZ. Pierwsze JMHZ za kwiecień 2026 roku pracodawcy będą składać od 1 do 20 maja 2026 roku.   

Pracodawca musi zarejestrować pracownika w Rejestrze Pracowników przed rozpoczęciem przez niego pracy – najwcześniej 8 dni przed przewidywaną datą jej rozpoczęcia.

Pracodawca musi się zarejestrować w Rejestrze Pracodawców nie później niż 2 dni robocze przed rozpoczęciem pracy przez pierwszego pracownika i nie wcześniej niż 15 dni przed tą datą. To samo dotyczy rejestracji wszystkich działów płac.

Informacje o JMHZ w języku angielskim można znaleźć na stronie ČSSZ (link do strony zewnętrznej). Po przejściu do odpowiedniej wersji językowej można przeczytać informacje również w języku niemieckim, francuskim i rosyjskim.