Jak wyrejestrować osobę ubezpieczoną/członka jej rodziny

Wyrejestrowanie osoby ubezpieczonej

Każda osoba, której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego, musi być wyrejestrowana z tych ubezpieczeń.

Kto wyrejestrowuje z ubezpieczeń

Wyrejestrowanie z ubezpieczeń przesyła do ZUS płatnik składek (np. pracodawca za pracowników, powiatowy urząd pracy za bezrobotnych).

Jeśli płatnikiem składek jest sam ubezpieczony, to on wyrejestrowuje siebie z ubezpieczeń. Dotyczy to osób, które:

• prowadzą pozarolniczą działalność (np. działalność gospodarczą, działalność w formie spółki jawnej, działalność twórczą lub artystyczną),
• prowadzą działalność gospodarczą i które z tego tytułu są objęte tylko ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pierwszych 6 miesięcy prowadzenia tej działalności (osoby korzystające z tzw. ulgi na start),
• są osobami duchownymi i nie są członkami zakonów lub klasztorów,
• są marynarzami i mają zaświadczenie o statusie marynarza wydane przez dyrektora urzędu morskiego lub agencję zatrudnienia,
• zawarły z NFZ umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego,
• przystępują do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych,
• są pracownikami i przejęły obowiązki pracodawcy, który nie ma w Polsce siedziby ani przedstawicielstwa (przejęcie obowiązków na podstawie art. 21 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009).

Jakie są terminy na wyrejestrowanie z ubezpieczeń

Wyrejestrowanie z ubezpieczeń płatnik składek przekazuje do ZUS w terminie:

• 7 dni od daty ustania tytułu do ubezpieczeń, ponieważ:

• wygasła umowa o pracę, umowa zlecenia,
• ustał stosunek służby,
• osoba ubezpieczona zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej,
• osoba ubezpieczona przestała pobierać zasiłek stały lub zasiłek dla bezrobotnych,
• wygasła umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ,
• osoba nie może być objęta dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, ponieważ została objęta obowiązkiem ubezpieczeń społecznych z innego tytułu;

• 30 dni od dnia ustania stosunku pracy pracownika skierowanego do pracy lub służby za granicą w przedstawicielstwie dyplomatycznym, urzędzie konsularnym, stałym przedstawicielstwie przy ONZ i innych misjach lub misjach specjalnych, a także w innych polskich placówkach, instytucjach lub przedsiębiorstwach,
• wybranym przez siebie, jeśli zgłosił się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych albo chorobowego i chce z nich zrezygnować (należy pamiętać, że ustanie dobrowolnych ubezpieczeń społecznych może nastąpić nie wcześniej niż od dnia złożenia wyrejestrowania).

Ważne!
Osoba, która zgłasza zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej może złożyć wyrejestrowanie z ubezpieczeń wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie działalności w CEIDG.

Jakie dokumenty są potrzebne do wyrejestrowania

Aby wyrejestrować osobę ubezpieczoną z ubezpieczeń, należy złożyć formularz ZUS ZWUA.

Wyrejestrowanie członka rodziny

Członka rodziny osoby ubezpieczonej należy wyrejestrować jeżeli:

• nastąpiła utrata status członka rodziny,
• zaszły okoliczności, przez które nie może być on zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w charakterze członka rodziny. 

Oznacza to, że członka rodziny należy wyrejestrować z ubezpieczeń:

• wraz z wyrejestrowaniem osoby ubezpieczonej, która zgłosiła członka rodziny,
• po tym jak członek rodziny zostanie objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w własnego tytułu (np. z umowy o pracę lub umowy zlecenia, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej),
• po orzeczeniu rozwodu pomiędzy małżonkami,
• po ukończeniu 18 lat przez dziecko, które nie uczy się i nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub innego traktowanego na równi,
• po ukończeniu 26 lat przez dziecko, które kontynuuje naukę na uczelni lub szkole doktorskiej i nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub innego traktowanego na równi.

Kto i w jakim terminie dokonuje wyrejestrowania członka rodziny

Członka rodziny wyrejestrowuje płatnik składek. Jeżeli osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego nie jest płatnikiem składek na własne ubezpieczenie, to ma obowiązek poinformować swojego płatnika (np. pracodawcę) o konieczności wyrejestrowania członka rodziny w terminie 7 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających wyrejestrowanie. Płatnik zobowiązany jest wyrejestrować członków rodziny osoby ubezpieczonej w terminie 7 dni od uzyskania tej informacji.

Jeśli płatnikiem składek jest sam ubezpieczony, to wyrejestrowuje on swoich członków rodziny samodzielnie w terminie 7 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniającej konieczność ich wyrejestrowania.

Jakie dokumenty są potrzebne do zgłoszenia

Wyrejestrowanie członka rodziny należy złożyć na formularzu ZUS ZCNA.

Podstawa Prawna

• Art. 36 ust.11 ustawy z dnia 13 października o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199).
• Art. 74 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.).
• Art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 30).