Zgłoszenie ubezpieczonego / członka rodziny ubezpieczonego

Zgłoszenie ubezpieczonego

Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi i/lub ubezpieczeniem zdrowotnym podlega zgłoszeniu do tych ubezpieczeń w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

  • twórcy i artyści - zgłoszenie do ubezpieczeń powinno nastąpić w ciągu 7 dni od dnia otrzymania decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, ustalającej datę rozpoczęcia wykonywania działalności twórczej lub artystycznej,
  • pracownicy skierowani do pracy lub służby za granicą w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, stałych przedstawicielstwach przy ONZ i innych misjach lub misjach specjalnych, a także w innych polskich placówkach, instytucjach lub przedsiębiorstwach - zgłaszani są do ubezpieczeń społecznych nie później niż w terminie rozliczania i opłacania składek za miesiąc, w którym powstał obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Obowiązek dokonania zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i/lub ubezpieczenia zdrowotnego należy do płatnika składek.

W przypadku ubezpieczonych będących osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, duchownymi niebędącymi członkami zakonów lub klasztorów albo osobami przystępującymi do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych lub zdrowotnego, są one równocześnie płatnikami składek na własne ubezpieczenia i samodzielnie zgłaszają się do ubezpieczeń.
Osoby przystępujące do ubezpieczeń społecznych na zasadzie dobrowolności zgłaszają wniosek o objęcie ubezpieczeniem na formularzu ZUS ZUA w terminie przez siebie wybranym. Termin ten nie może być jednak wcześniejszy niż dzień złożenia wniosku.

Także pracownicy, którzy na podstawie art. 109 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 lub art. 21 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, przejęli obowiązki pracodawcy (podmiotu zagranicznego niemającego w Polsce siedziby ani przedstawicielstwa) w zakresie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i/lub ubezpieczenie zdrowotne, dokonują zgłoszenia do ubezpieczeń samodzielnie.

Osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem, o którym mowa w art. 6a ust. 1 i 6b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgłaszani są do ubezpieczeń przez ZUS na podstawie danych zawartych w oświadczeniu o zamiarze podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym lub odpowiednio ubezpieczeniu emerytalnemu.

Zgłoszenia  do odpowiednich ubezpieczeń  dokonuje się:

  • na formularzu ZUS ZUA „Zgłoszenie do ubezpieczeń / zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej” – jeżeli osoba podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu lub tylko ubezpieczeniom społecznym,
  • na formularzu ZUS ZZA „Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego / zgłoszenie zmiany danych” – jeżeli osoba podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu,
  • poprzez wykazanie ubezpieczonego w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia w przypadku osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

Zgłoszenie członka rodziny

Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny osoby ubezpieczonej dokonuje płatnik składek po poinformowaniu go przez ubezpieczonego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do tego ubezpieczenia. Ubezpieczony zobowiązany jest poinformować płatnika o członkach rodziny w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia.

Za członka rodziny – dla celów ubezpieczenia zdrowotnego – uważa się:

  • dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, uczelni lub jednostce naukowej prowadzącej studia doktoranckie – do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi – bez ograniczenia wieku,
  • małżonka,
  • wstępnych (czyli rodziców, dziadków itp.) pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Wnuk może zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez dziadków tylko w przypadku, gdy żaden z rodziców nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie jest osobą uprawnioną do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji z tytułu wykonywania pracy lub pracy na własny rachunek albo nie podlega ubezpieczeniu dobrowolnemu.

Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny dokonuje się na formularzu ZUS ZCNA „Zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego”. 

Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny powstaje jeżeli:

  • nie podlega on obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z własnego tytułu, np. jako pracownik, zleceniobiorca, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, bezrobotny itp.;
  • nie jest on osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji systemów zaopatrzenia społecznego w zakresie udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych.

W niektórych przypadkach pomimo spełnienia warunków do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z własnego tytułu, dana osoba powinna zostać zgłoszona wyłącznie jako członek rodziny. Status członka rodziny wyłącza w tych przypadkach obowiązek ubezpieczenia z własnego tytułu. Dotyczy to następujących tytułów ubezpieczenia:

  • uczeń oraz słuchacz zakładów kształcenia nauczycieli w rozumieniu przepisów o systemie oświaty,
  • dziecko przebywające w placówce pełniącej funkcje resocjalizacyjne, wychowawcze lub opiekuńcze albo w domu pomocy społecznej,
  • dziecko do czasu rozpoczęcia realizacji obowiązku szkolnego, nieprzebywające w wymienionych wyżej palcówkach,
  • student i uczestnik studiów doktoranckich,
  • osoba pobierająca zasiłek stały z pomocy społecznej,
  • osoba, która uzyskała w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, objęta indywidualnym programem integracji na podstawie przepisów o pomocy społecznej,
  • osoba pobierająca specjalny zasiłek opiekuńczy lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
  • osoba pobierająca zasiłek dla opiekuna, przyznany na podstawie przepisów o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów,
  • osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
  • osoba objęta indywidualnym programem zatrudnienia socjalnego lub realizująca kontrakt socjalny,
  • osoba uprawniona do świadczeń alimentacyjnych na podstawie ugody sądowej lub prawomocnego orzeczenia sądu.

Wyłączenie obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia z powyższych tytułów nie dotyczy małżonków, wobec których orzeczono separację prawomocnym wyrokiem sądu.