Podstawowe informacje na temat systemów zabezpieczenia społecznego za granicą

W tym miejscu przedstawiamy informacje na temat systemów zabezpieczenia społecznego w innych krajach. Zamieszczone tu są zarówno publikacje, jak i linki do stron internetowych, gdzie dostępnych jest więcej informacji.

W pierwszej kolejności skupimy się na członkach Unii Europejskiej, z czasem poszerzymy ten katalog o inne państwa. Najpierw przedstawione zostaną ramy organizacyjne istniejących systemów w poszczególnych krajach – jakie instytucje i na jakim szczeblu zaangażowane są w cały ten skomplikowany proces. Następnie scharakteryzowane zostaną poszczególne świadczenia – ich wysokość, zasady przyznawania, okres wypłacania i … źródła finasowania.

Nie istnieje jeden, wspólny dla wszystkich krajów członkowskich Unii Europejskiej system zabezpieczenia społecznego. Konkretne uwarunkowania ekonomiczne, demograficzne, społeczne, historyczne i kulturowe poszczególnych państw są przyczyną funkcjonowania w Unii Europejskiej różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Zróżnicowanie systemów dotyczy: zakresu przysługujących świadczeń, warunków nabywania prawa do świadczeń, poziomu wypłacanych świadczeń, sposobów ich finansowania.

Ta złożoność i różnorodność systemów może rodzić problemy w sytuacji kiedy dana osoba w ciągu swojej kariery zawodowej podlega różnym systemom zabezpieczenia społecznego. Poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej miałyby bowiem problem z ustaleniem, według jakiego ustawodawstwa ustalić uprawnienia oraz obliczyć świadczenie. Krajowe systemy zabezpieczenia społecznego nie uwzględniają specyficznej sytuacji osób przekraczających granice i czasami ograniczają swoje regulacje do osób pracujących lub mieszkających na ich terytorium. Unijne przepisy w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają za zadanie wyeliminowanie takich sytuacji.

Koordynacja krajowych systemów zabezpieczenia społecznego jest jednym z narzędzi integracji europejskiej. Regulacje wspólnotowe w zakresie zabezpieczenia społecznego nie mają na celu ujednolicenia krajowych systemów zabezpieczenia społecznego i stworzenia jednego, europejskiego systemu. Krajowe systemy zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE pozostają autonomiczne a każde z państw pozostaje przy swoim systemie prawnym w tym zakresie. Rozporządzenia dotyczące koordynacji rozstrzygają jedynie, który kraj zapewnia zabezpieczenie społeczne osobom, pracującym w różnych krajach i w różnych krajach opłacającym składki.

Redakcja: Departament Współpracy Międzynarodowej