Przedmiot i zakres kontroli

Kontrola płatników składek jest zadaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład) określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: usus). Celem tej kontroli jest ocena wywiązywania się przez płatników składek z obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi.

ZUS w szczególności sprawdza, czy płatnicy składek:

  • prawidłowo zgłosili do ubezpieczeń społecznych: siebie, swoich pracowników, inne osoby, które powinni zgłosić do tych ubezpieczeń,
  • rzetelnie i prawidłowo obliczają, potrącają i opłacają składki i inne należności, które pobiera ZUS,
  • odpowiednio ustalają uprawnienia do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
  • prawidłowo wypłacają świadczenia i dokonują rozliczeń, które są z nimi związane,
  • w terminie i prawidłowo opracowują wnioski o emerytury i renty,
  • właściwie wystawiają zaświadczenia i zgłaszają dane dla celów ubezpieczeń społecznych.

Do kontroli płatników składek będących przedsiębiorcami stosuje się przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: usdg).

Kontrolę płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. W czynnościach kontrolnych może także uczestniczyć pracownik Zakładu, który nie jest inspektorem kontroli, ale przygotowuje się do przystąpienia do egzaminu kwalifikacyjnego na to stanowisko. Pracownik ten musi posiadać odrębne upoważnienie do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych i powinien wylegitymować się dowodem osobistym.

Kontrola ma charakter planowy co oznacza, że jest prowadzona na podstawie rocznego planu kontroli. Dobór płatników składek w ramach realizacji planu kontroli, poprzedzony jest prowadzoną analizą prawdopodobieństwa naruszenia prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań, które zostały zlecone Zakładowi.