Świadczenie pieniężne dla osób deportowanych

Świadczenie pieniężne dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR - przyznawane jest na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r. poz. 1001), zwanej dalej ustawą o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych. Świadczenie to przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w tej ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie.
 

Represją w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych jest:

  • osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,
  • deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:
    • III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,
    • Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Uprawnienie do świadczenia pieniężnego jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji.

Świadczenie pieniężne przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, nie więcej jednak łącznie niż za 20 miesięcy pracy przymusowej. W przypadku deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej wymagany jest okres co najmniej 6-miesięczny.

Wypłaty świadczenia  pieniężnego dokonuje  organ  rentowy,  na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z ww. decyzją, stwierdzającą uprawnienia do tego świadczenia:

1) osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą,

2) osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona - kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału.

Kwota świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja.

Zbieg prawa do świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych  z prawem do innych świadczeń i dodatków

Świadczenie pieniężne przysługuje wyłącznie  osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego oraz do dodatku za tajne nauczanie.

Osobie uprawnionej równocześnie do świadczenia i do dodatku określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników albo do świadczenia   określonego w przepisach o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych - przysługuje albo dodatek albo jedno ze świadczeń - wyższe lub wybrane przez uprawnionego.

Dla celów nabycia prawa do świadczenia pieniężnego i jego wypłaty bez znaczenia pozostaje pobyt osoby poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z dniem 1 stycznia 2010 r. przepisami ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin oraz ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 219, poz. 1709) dokonano zmian w przepisach ustawy o świadczeniu pieniężnym dla osób deportowanych - poprzez zniesienie ograniczenia stosowania przepisów tej ustawy wyłącznie do osób posiadających stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to  możliwość przyznania i wypłacenia świadczenia pieniężnego również osobom zamieszkującym za granicą na terytorium dowolnego państwa.

W takim przypadku, emerytowi lub renciście, który zamieszkał za granicą, świadczenie pieniężne dla osób deportowanych - na jego wniosek - wypłaca się osobie upoważnionej  do odbioru, zamieszkałej w Polsce lub na rachunek bankowy emeryta lub rencisty w Polsce, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.

Obecnie transferowanie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych - za granicę do państwa zamieszkania - przewiduje wyłącznie umowa  z dnia 16 stycznia 1958 r. o ubezpieczeniu społecznym zawarta przez Polskę z byłą Jugosławią, aktualnie w odniesieniu do osób zamieszkałych w Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Serbii, Czarnogórze oraz w Słowenii.

Informacje dot. wysokości dodatków.

Redakcja: Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych