Wypłata/transfer świadczeń kombatanckich za grancię

Ustawą z dnia 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014, poz. 496) wprowadzono możliwość transferu polskich świadczeń przysługujących kombatantom za granicę do ich miejsca zamieszkania.

Jakie korzyści wynikają dla kombatantów/osób represjonowanych z nowej ustawy?

Świadczenia kombatanckie (świadczenia przysługujące osobom posiadającym status kombatanta, np. dodatki kombatanckie czy świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego) nie są objęte koordynacją unijną i bilateralną. Oznacza to, że nie stosuje się do nich przepisów rozporządzeń unijnych i łączących Polskę dwustronnych umów międzynarodowych dotyczących możliwości przesyłania świadczeń do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy za granicę.

Z powodu braku podstawy prawnej, świadczenia kombatanckie były dotychczas wypłacane na rachunek świadczeniobiorcy w Polsce lub do rąk osoby upoważnionej przez kombatanta do odbioru świadczenia w Polsce. Jeśli razem ze świadczeniem kombatanckim przyznano kombatantowi emeryturę lub rentę, które podlegają koordynacji i mogą być transferowane za granicę (np. do USA), emerytura lub renta była wypłacana na zagraniczny rachunek kombatanta, natomiast świadczenie kombatanckie było wypłacane w Polsce.

Wprowadzona obecnie ustawa umożliwia przesyłanie świadczeń kombatanckich łącznie z emeryturą lub rentą za granicę do państwa zamieszkania kombatanta. W praktyce oznacza to dwie korzyści dla wymienionych osób:

  • Świadczenia kombatanckie będą przekazywane na wniosek kombatanta do miejsca jego zamieszkania w każdym państwie świata;
  • Emerytury i renty przyznane świadczeniobiorcom zamieszkałym w państwach nieumownych (państwach innych niż państwa należące do UE/EFTA lub państwa, z którymi Polskę wiążą umowy międzynarodowe w dziedzinie zabezpieczenia społecznego), płacone są świadczeniobiorcom na rachunki w Polsce lub do rąk osób upoważnionych do odbioru świadczenia w Polsce. Na wniosek kombatanta przyznana mu emerytura lub renta będzie przesyłana wraz ze świadczeniem kombatanckim do państwa nieumownego, np. Meksyku, RPA, czy Izraela.

Kogo dotyczy możliwość ubiegania się o transfer świadczenia za granicę?

O wypłatę świadczeń kombatanckich za granicę mogą się ubiegać kombatanci, którym ZUS jeszcze przed wejściem w życie ustawy zmieniającej przyznał świadczenie i wypłaca je na rachunek w Polsce lub do rąk osoby upoważnionej w Polsce, jak i kombatanci, którzy dopiero ubiegają się o przyznanie świadczenia.

Od kiedy i do których państw ZUS może transferować świadczenia za granicę?

ZUS ma podstawę prawną do rozpoczęcia transferowania świadczeń przysługujących kombatantom za granicę do miejsca zamieszkania począwszy od:

  • 18 października 2014 r. - w odniesieniu do kombatantów i osób represjonowanych zamieszkałych w państwach członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu oraz państw, z którymi Polskę wiążą dwustronne umowy międzynarodowe w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, czyli do następujących państw: Australia, Austria, Belgia, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Czarnogóra, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Kanada, Korea Płd., Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Macedonia, Malta, Mołdawia, Niemcy, Norwegia. Portugalia, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Ukraina, USA, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.
  • 18 kwietnia 2015 r. - w odniesieniu do kombatantów do pozostałych państw świata (czyli państw spoza obszaru Unii Europejskiej, Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu oraz państw, z którymi Polski nie łączy dwustronna umowa o zabezpieczeniu społecznym).

Jakie świadczenia dla kombatantów będą podlegały transferowi za granicę?

Na wniosek kombatanta zamieszkałego za granicą, ZUS wypłaci na rachunek bankowy osoby uprawnionej prowadzony za granicą następujące świadczenia kombatanckie:

  • dodatek kombatancki,
  • dodatek kompensacyjny,
  • ryczałt energetyczny,
  • świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego,
  • przyznane w drodze wyjątku: emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy, rentę rodzinną wraz z dodatkami: pielęgnacyjnym, dla sierot zupełnych, kombatanckim,
  • rentę inwalidy wojennego lub wojskowego, przyznaną kombatantowi na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648 ze zm.),
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy z ustawy kombatanckiej (m.in. z tytułu przebywania w obozach, niewoli, więzieniach NKWD, gułagach).

Transferowi do miejsca zamieszkania kombatanta wraz ze świadczeniami kombatanckimi podlegają również przyznane kombatantowi świadczenia emerytalno-rentowe (emerytura, renta).

W przypadku problemów z dokonaniem transferu drogą bankową do danego państwa, ZUS może  wypłacać świadczenia w innej formie, wskazanej przez ZUS.

Gdzie złożyć wniosek o transfer świadczenia kombatanckiego?

Wniosek o transfer za granicę świadczenia można wysłać do właściwego Wydziału Realizacji   Umów Międzynarodowych wskazanego poniżej w zależności od rodzaju transferowanego świadczenia lub do Oddziału ZUS, który przyznał i wypłaca aktualnie świadczenie. Wniosek można również złożyć w każdej jednostce organizacyjnej ZUS.
Rozpatrywaniem wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe oraz świadczenia kombatanckie lub ich transfer dla kombatantów mieszkających poza granicami Polski - zajmują się wyznaczone jednostki ZUS realizujące umowy międzynarodowe, tzw. Wydziały Realizacji Umów Międzynarodowych. Wnioski o transfer świadczeń kombatanckich będą rozpatrywały WRUM właściwe do wydania decyzji w sprawie przyznania kombatantowi świadczenia emerytalno-rentowego.

Które jednostki WRUM są właściwe do rozpatrywania wniosków kombatantów mieszkających za granicą?

Wnioski o transfer świadczeń kombatanckich rozpatrują WRUM według następujących zasad:

1. Jednostką właściwą do rozpatrzenia wniosku o transfer dodatku kombatanckiego, wypłacanego wraz z dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym złożonego przez kombatanta, który pracował w państwie umownym (państwa UE/EFTA lub państwa, z którymi Polskę wiążą umowy międzynarodowe) lub który mieszka w jednym z tych państw, jest WRUM właściwy dla tego państwa. Wykaz WRUM wraz z przypisanymi im państwami oraz adresy tych jednostek znajdą państwo tutaj).

Przykład

Pan Mieczysław jest kombatantem i mieszka w Kanadzie. Od kilku lat pan Mieczysław pobiera emeryturę z ZUS przyznaną na podstawie polskich i kanadyjskich okresów pracy oraz dodatek kombatancki, dodatek kompensacyjny i ryczałt energetyczny. Świadczenie zostało przyznane i jest obecnie wypłacane w Polsce przez I Oddziale ZUS w Łodzi Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych, który został wyznaczony do realizacji wniosków osób, które pracowały lub zamieszkują w Kanadzie. Emerytura jest wypłacana na rachunek bankowy w Kanadzie, natomiast dodatek kombatancki, dodatek kompensacyjny i ryczałt energetyczny są wypłacane na rachunek bankowy w Polsce. Wniosek o transfer świadczeń kombatanckich wraz z emeryturą na rachunek prowadzony w Kanadzie pan Mieczysław powinien złożyć w oddziale, który wypłaca obecnie świadczenie. Na podstawie tego wniosku, emerytura wraz z dodatkiem kombatanckim, dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym będą przekazywane panu Mieczysławowi na rachunek bankowy w Kanadzie.

2. Jednostką właściwą do rozpatrzenia wniosku kombatanta o przyznanie i transfer dodatku kombatanckiego wypłacanego wraz z dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym złożonego przez kombatanta, który pracował lub mieszka w państwie nieumownym (państwa nie należące do UE/EFTA lub państwa, z którymi Polski nie wiążą umowy międzynarodowe), jest:

Oddział ZUS w Rzeszowie
Wydział Realizacji
Umów Międzynarodowych
ul. Piłsudskiego 12 
35-075 Rzeszów 
nr tel. do COT (+48) 22 560-16-00

Przykład

Pan Kazimierz jest kombatantem, mieszka w RPA i pobiera z ZUS emeryturę wraz z dodatkiem kombatanckim, dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym płacone na rachunek bankowy w Polsce, przez Oddział ZUS w Bydgoszczy, który był właściwy do przyznania świadczenia, z uwagi na ostatnie miejsce zamieszkania w Polsce. Od 18 kwietnia 2015 r. - na wniosek pana Kazimierza złożony nie wcześniej niż 18 lutego 2015 r. - emerytura wraz z dodatkiem kombatanckim, dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym będzie przekazywana panu Kazimierzowi do RPA. Wniosek pan Kazimierz może złożyć w oddziale ZUS, który przyznał i wypłaca świadczenie, tj. Oddziale w Bydgoszczy. Oddział ten przekaże wniosek do odpowiednej komórki w Oddziale ZUS w Rzeszowie - wyznaczonym do realizacji transferów świadczeń do państw nieumownych. Wniosek ten Pan Kazimierz może również złożyć bezpośrednio do Oddziału ZUS w Rzeszowie.

3. Jednostką właściwą do rozpatrzenia wniosku kombatanta o przyznanie i transfer świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, dodatku kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego zgłaszanych przez osoby mieszkające za granicą, zarówno w państwach umownych jak i nieumownych jest:

I Oddział ZUS w Warszawie
Wydział Realizacji 
Umów Międzynarodowych
ul. Senatorska 6/8
00-917 Warszawa 
nr tel. do COT (+48) 22 560-16-00

Wypłata świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego jest dokonywana kwartalnie w trzecim miesiącu kwartału.

Przykład 1

Pan Stanisław zamieszkały w Izraelu nie pobiera polskiej emerytury ani renty. Uzyskał w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych status kombatanta i chciałby pobierać świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego na rachunek bankowy w Izraelu. Pan Stanisław może wystąpić do ZUS z wnioskiem o przyznanie i przekazywanie wypłaty świadczenia na  rachunek bankowy w Izraelu. Jednostką ZUS właściwą do obsługi wymienionego wniosku jest komórka RUM w I Oddziale ZUS w Warszawie. Jeżeli Pan Stanisław złoży wniosek np.w kwietniu, świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego zostanie wypłacone - po raz pierwszy - w ostatnim miesiącu kwartału, w tym przypadku w czerwcu. obejmując sumę świadczeń należnych za kwiecień, maj i czerwiec. Następnie Pan Stanisław będzie otrzymywał wypłatę z ZUS co kwartał.

Przykład 2

Pan Antoni jest kombatantem mieszkającym w Niemczech, natomiast emeryturę pobiera z niemieckiego systemu emerytalnego. Z ZUS otrzymuje świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego wypłacane w Polsce do rąk Pani Eugenii mieszkającej w Polsce, którą upoważnił do odbioru wypłaty. Pan Antoni jest zainteresowany otrzymywaniem świadczeń na rachunek bankowy założony w Niemczech. 
W tym celu powinien złożyć wniosek, do I Oddziału ZUS w Warszawie.

Na jakim formularzu można złożyć wniosek o transfer świadczenia kombatanckiego?

Wniosek o transfer za granicę świadczenia kombatanckiego, które zostało przyznane przed 18 października 2014 r. w przypadku państw umownych albo przed 18 kwietnia 2015 r., kombatant może złożyć w formie zwykłego pisma, kierowanego do ZUS. Można go złożyć również na przygotowanym do tego celu formularzu ZUS-RZ-WDK-01 Wniosek kombatanta/osoby represjonowanej o wypłatę za granicę do miejsca zamieszkania: dodatku kombatanckiego/świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego/dodatku kompensacyjnego/ryczałtu energetycznego/świadczenia przyznanego w drodze wyjątku, który jest dostępny w placówkach ZUS oraz na stronie internetowej.

W placówkach ZUS oraz na stronie internetowej dostępny jest również formularz ZUS-ER-DKK-01 Wniosek o świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego/dodatek kombatancki/dodatek kompensacyjny oraz ryczałt energetyczny, na którym kombatanci i osoby represjonowane mogą złożyć wniosek o przyznanie świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, dodatku kompensacyjnego, ryczałtu energetycznego.

Powyższa informacja jest skierowana szczególnie do kombatantów i osób represjonowanych, którzy dotychczas nie występowali o przyznanie świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego (wypłacanego łącznie z dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym). Dotychczas świadczenia te mogły być wypłacane w Polsce, co w przypadku osób mieszkających za granicą mogło powodować, że koszty związane z obsługą pobierania wypłaty tych świadczeń, np. założenie i prowadzenie w Polsce rachunku bankowego, przewyższały ich wartość. Nowa ustawa umożliwiająca transfer tych świadczeń kombatantom i osobom represjonowanym mieszkającym w dowolnym państwie świata, może spowodować, że wielu z nich dopiero teraz zdecyduje się wystąpić do ZUS o przyznanie świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego z dodatkiem kompensacyjnym i ryczałtem energetycznym.

Kombatanci, którzy będą się ubiegali o świadczenie po 18 października 2014 r. w przypadku państw umownych albo po 18 kwietnia 2015 r., nie muszą składać dodatkowego wniosku o transfer. Dane dotyczące rachunku na jaki ZUS powinien przekazać emeryturę lub rentę wraz ze świadczeniem kombatanckim należy podać we wniosku o emeryturę, rentę lub inne świadczenie.

Wniosek o transfer świadczeń kombatant może zostać zgłoszony do ZUS osobiście lub poprzez pełnomocnika (w formie pisemnej lub ustnie w ZUS, wystarczy pełnomocnictwo zwykłe bez konieczności formy notarialnej).

Informacje na temat transferu świadczeń kombatanckich można również uzyskać:

  • w Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS (COT) pod nr tel. (+48) 22 560-16-00 - z telefonów komórkowych i stacjonarnych

oraz

  • w Departamencie Rent Zagranicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych drogą e-mailową: drz@zus.pl (również w języku angielskim).

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014, poz. 496),
  • Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm.).
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie przyznania kombatantom i innym osobom uprawnionym świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, dodatku kompensacyjnego oraz ryczałtu energetycznego (Dz. U. poz. 999).