Rekompensata z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Rekompensata nie jest samoistnym świadczeniem pieniężnym. Stanowi ona dodatek do kapitału początkowego i łącznie z tym kapitałem podlega waloryzacjom, a w efekcie powiększa podstawę obliczenia emerytury. Sprawdź komu i na jakich zasadach ją ustalamy.

Jakie warunki musisz spełnić

Za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ustalimy Ci rekompensatę, jeżeli:

  • przed 1 stycznia 2009 r. pracowałeś w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 15 lat,
  • nie masz ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, np. z Karty Nauczyciela, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego lub emerytury pomostowej,
  • wystąpisz z wnioskiem o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym.

Ustalimy Ci rekompensatę, jeśli do wniosku o emeryturę z tytułu powszechnego wieku emerytalnego dołączysz świadectwo pracy lub zaświadczenie, które potwierdza, że wykonywałeś pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Od czego zależy wysokość rekompensaty:

Wysokość rekompensaty uzależniona jest m.in. od:

  • udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 2009 r.,
  • długości okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przebytych przed 1 stycznia 2009 r.,
  • obniżonego wieku emerytalnego określonego dla danego rodzaju pracy,
  • wieku osoby ubiegającej się o rekompensatę, ukończonego na dzień 31 grudnia 2008 r.

Jak wyliczamy rekompensatę?

Rekompensatę obliczamy według wzoru:

R = 64,32 x K x X

gdzie:
R - oznacza kwotę rekompensaty,
K - oznacza kwotę emerytury „hipotetycznej” obliczonej w decyzji o ustaleniu kapitału początkowego (kwota hipotetycznej emerytury na 31 grudnia 1998 r. = część socjalna + część za okresy składkowe + część za okresy nieskładkowe),
X - oznacza współczynnik określający, jaka część wymogów do wcześniejszej emerytury została spełniona do 31 grudnia 2008 r. Obliczamy go według następującego wzoru:

  • w przypadku kobiet:

 

  • w przypadku mężczyzn:

gdzie:
So – oznacza okresy składkowe i nieskładkowe osiągnięte przed 1 stycznia 2009 r.,
Sw - oznacza okres wykonywania przed 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej,
Ws - oznacza obniżony wiek emerytalny w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej,
W - oznacza wiek ubezpieczonego w dniu 31 grudnia 2008 r. w pełnych latach zaokrąglonych w górę.

Przykład

Pan Jan z wnioskiem o emeryturę wystąpił w wieku 66 lat i 2 miesięcy. Nie miał ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy nauczycielskiej. Na dzień 1 stycznia 2009 r. udokumentował 30 lat i 10 miesięcy składkowych, w tym 16 lat i 7 miesięcy pracy nauczycielskiej wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy oraz 5 lat pracy nauczycielskiej na ¾ etatu.

Do ustalenia kapitału początkowego na 1 stycznia 1999 r. przyjęto 19 lat i 7 miesięcy składkowych oraz 4 lata i 6 miesięcy nieskładkowych. Pan Jan do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego wskazał wynagrodzenia z 10 lat kalendarzowych 1989-1998. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału wyniósł 161,91%.

Jak wyliczamy rekompensatę?

Kwota emerytury hipotetycznej ustalona w decyzji o ustaleniu kapitału początkowego to 795,47 zł.
Kwotę rekompensaty ustalimy następująco: 64,32 x 795,47 zł x 0,98 = 50 141,34 zł, gdzie:

  • 50 141,34 zł – kwota rekompensaty
  • 64,32 – wartość stała
  • 795,47 zł – kwota emerytury hipotetycznej obliczonej w decyzji o ustaleniu kapitału początkowego
  • 0,98 – współczynnik określający, jaka część wymogów do wcześniejszej emerytury została spełniona do 31 grudnia 2008 r., obliczony:

 

Podane we wzorze wartości oznaczają:

  • 30,83 – okresy składkowe i nieskładkowe osiągnięte przed 1 stycznia 2009 r.,
  • 25 – wymagany staż emerytalny,
  • 16,58 – okres wykonywania przed 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej,
  • 15 – wymagany okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
  • 58 – wiek ubezpieczonego w dniu 31 grudnia 2008 r. w pełnych latach zaokrąglonych w górę,
  • 60 – obniżony wiek emerytalny w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej,
  • 18 – wartość stała.

Rekompensata w kwocie 50 141,34 zł stanowi dodatek do kapitału początkowego, który na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 166 253,23 zł. Rekompensata i kapitał początkowy podlegały następnie waloryzacjom przeprowadzanym corocznie w czerwcu oraz waloryzacjom kwartalnym uzależnionym od miesiąca przejścia na emeryturę.

Podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz.1383, z późn.zm)
  • Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2017 r. poz. 1189, z późn.zm.)
  • Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 664 z późn.zm.)
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.)