Zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń pracujących emerytów i rencistów

Jeśli dorabiasz do emerytury lub renty, to dodatkowe zarobki mogą spowodować, że zawiesimy albo zmniejszymy Twoje świadczenie. Dotyczy to tylko zarobków z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, np. z umowy o pracę. Sprawdź, kiedy zawiesimy lub zmniejszymy Twoje świadczenie.

Jakie świadczenia możemy zmniejszyć lub zawiesić

Możemy zmniejszyć lub zawiesić:

  • emeryturę,
  • emeryturę pomostową,
  • nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy,
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z:
    • wypadkiem przy pracy,
    • wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy sprzed 1 stycznia 2003 r., 
    • chorobą zawodową.
  • rentę inwalidy wojskowego, jeżeli Twoja niezdolność do pracy nie ma związku ze służbą wojskową, oraz rentę rodzinną po inwalidzie wojskowym,
  • rentę rodzinną.

Jakie zarobki spowodują, że możemy zawiesić lub zmniejszyć Twoje świadczenie

Na to, czy zawiesimy lub zmniejszymy Twoje świadczenie, ma wpływ przede wszystkim Twój przychód z działalności, od której są obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne.

Chodzi tu głównie o Twoje przychody:

  • z pracy na podstawie stosunku pracy,
  • z pracy na podstawie umowy zlecenia i umowy agencyjnej oraz współpracy przy jednej z tych umów,
  • z pracy na podstawie umowy o świadczenie usług (innej niż umowa zlecenie lub agencyjna), do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz współpracy przy tej umowie,
  • z pracy na podstawie:
    • umowy zlecenia,
    • umowy agencyjnej,
    • innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu,
    • umowy o dzieło,

   – jeżeli zawrzesz taką umowę ze swoim obecnym pracodawcą albo jeżeli na podstawie takiej umowy – zawartej z innym podmiotem – wykonujesz pracę dla obecnego pracodawcy,

  • z pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu,
  • z pracy nakładczej,
  • z pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych,
  • z odpłatnej pracy, na podstawie skierowania do pracy, w czasie kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
  • ze stypendium sportowego,
  • ze sprawowania mandatu posła i posła do Parlamentu Europejskiego oraz senatora,
  • z wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej,
  • ze służby w tzw. służbach mundurowych (Policja, Straż Pożarna itd.)
  • z działalności wykonywanej za granicą,
  • z zasiłków chorobowych, macierzyńskich i opiekuńczych,
  • z wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy,
  • ze świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego,
  • z zasiłku wyrównawczego oraz dodatku wyrównawczego.

Zawiesimy lub zmniejszymy Twoje świadczenie także wtedy, gdy:

  • osiągasz przychód z dodatkowej pracy i jesteś wyłączony  z obowiązku ubezpieczeń społecznych, ponieważ pobierasz emeryturę lub rentę,
  • wykonujesz dodatkową pracę, od której nie trzeba opłacać składek na ubezpieczenia społeczne, bo opłacasz już składki na  te ubezpieczenia z innego tytułu.

Ważne! Gdy ustalamy Twój przychód, od którego zależy, czy zmniejszymy lub zawiesimy Twoje świadczenie, uwzględniamy kwotę, od której oblicza się składki na Twoje ubezpieczenia emerytalne i rentowe (jest to tzw. podstawa wymiaru składek). Jeśli prowadzisz pozarolniczą działalność, przyjmiemy przychód, który stanowi podstawę wymiaru Twoich składek na ubezpieczenia społeczne.

Kiedy nie zmniejszymy ani nie zawiesimy Twojego świadczenia

Nie zawiesimy ani nie zmniejszymy Twojego świadczenia, niezależnie od wysokości przychodu jaki osiągasz, jeżeli:

  • masz prawo do emerytury i ukończyłeś powszechny wiek emerytalny,
  • masz prawo do emerytury częściowej,
  • masz prawo do renty inwalidy wojennego, z tytułu pobytu w obozie i w miejscach odosobnienia lub renty rodzinnej po tych inwalidach,
  • masz prawo do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową lub renty  rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć ma związek ze służbą wojskową.

Ważne! Zamierzasz pracować na emeryturze i jesteś już w powszechnym wieku emerytalnym? Nie zmniejszymy i nie obniżymy Twojej emerytury, jeżeli podejmiesz zatrudnienie po przyznaniu emerytury.
Kontynuujesz  (bez rozwiązania stosunku pracy) pracę w tym samym miejscu co przed przejściem na emeryturę? Wtedy zawiesimy Twoją emeryturę – bez względu na wysokość Twoich zarobków – do czasu, aż rozwiążesz stosunek pracy.

O czym musisz nas informować, gdy dorabiasz do emerytury lub renty

Gdy przy składaniu wniosku o emeryturę lub rentę wiesz, że będziesz mieć dodatkowe zarobki, zaznacz to we wniosku. Jeśli jesteś już emerytem lub rencistą, jak najszybciej zawiadom nas o dodatkowej pracy zarobkowej oraz o wysokości przychodu. Możesz skorzystać z formularza ZUS EROP.

Dodatkowo co roku – do końca lutego – musisz dostarczyć nam zaświadczenie (oświadczenie) o wysokości przychodu za ubiegły rok. Na tej podstawie ustalimy, czy wypłacaliśmy Twoje świadczenie w prawidłowej wysokości.

Ważne! To, że nas informujesz o swoich przychodach i ich wysokości, jest dla nas bardzo ważne, gdy rozliczamy Twoje świadczenie. Jeśli tego nie zrobisz, zażądamy zwrotu świadczeń, które ci nie przysługiwały, za 3 lata wstecz. Jeśli nas powiadomisz – zażądamy zwrotu tych świadczeń tylko za rok wstecz.

Jaki przychód wpływa na to, czy zawiesimy lub zmniejszymy Twoje świadczenie

Jeżeli z Twojego zawiadomienia o wysokości przychodu, jaki zamierzasz osiągnąć, wynika, że:

  • nie przekroczy on 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – będziemy wypłacać Ci świadczenie w pełnej wysokości,
  • wyniesie on ponad 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie więcej niż 130% tej kwoty – zmniejszymy Twoje świadczenie (sprawdź przykład),
  • przekroczy on 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, zawiesimy wypłatę Twojego świadczenia.

Wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłasza co kwartał Prezes Głównego Urzędu Statystycznego.

Sprawdź, jaka wysokość przychodu spowoduje, że zmniejszymy lub zawiesimy Twoje świadczenie.

Kiedy zmniejszymy emeryturę lub rentę

Jeżeli Twoje zarobki przekroczą 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie będą wyższe niż 130% tej kwoty, to zmniejszymy Twoje świadczenie. 

Jak zmniejszamy emeryturę lub rentę

Najpierw odejmujemy od Twojego przychodu tzw. próg zarobkowy wynoszący 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Różnica to kwota, o którą obniżymy emeryturę lub rentę. Jeżeli jednak wyliczona kwota jest wyższa niż tzw. maksymalne kwoty zmniejszenia, to zmniejszymy emeryturę lub rentę o te kwoty maksymalnego zmniejszenia.

Sprawdź aktualne kwoty maksymalnego zmniejszenia.

Jeśli jesteś jedną z kilku osób uprawnionych do renty rodzinnej, to zmniejszamy rentę proporcjonalnie do liczby uprawnionych osób (sprawdź, jak zmniejszamy rentę rodzinną dla kilku osób).

Jak rozliczamy emerytury i renty

Przed rozliczeniem Twojej emerytury lub renty ustalamy:

Podstawa prawna

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1383, z późn. zm.).

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz.U. nr 58,  poz. 290, z późn. zm.).

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1242 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.).

Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r. poz. 871, z późn. zm.).