Poczet prezesów ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstał w 1934 r. w wyniku połączenia pięciu instytucji ubezpieczeniowych, tj: Izby Ubezpieczeń Społecznych, Zakładu Ubezpieczeń na Wypadek Choroby, Zakładu Ubezpieczenia od Wypadków, Zakładu Ubezpieczenia Pracowników Umysłowych, Zakładu Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników, na mocy ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, zwanej ustawą scaleniową, i rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym.

Wspomniane rozporządzenie wieńczyło kilkuletni okres scalania instytucji ubezpieczeniowych w Polsce. Powyższe akty prawne określały również status dyrektora naczelnego ZUS jako - obok rady, komisji rewizyjnej i rozjemczej - organu wykonawczego Zakładu. Dyrektor naczelny kierował jego działalnością, z zastrzeżeniem kompetencji przewidzianych dla rady. Powoływała i odwoływała go rada sprawująca nadzór nad wykonywanymi przez niego czynnościami. Uchwały w sprawach powołania i odwołania oraz umowa o pracę z nim wymagały dla swojej ważności zatwierdzenia przez ministra opieki społecznej.

ZADANIA PREZESA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

Obecnie prezes ZUS jest powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów. Zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Prezes Zakładu kieruje jego działalnością i reprezentuje go na zewnątrz. Do zakresu działania Prezesa Zakładu należy w szczególności:

  • kierowanie pracami Zarządu,
  • koordynowanie współpracy Zakładu z urzędami administracji rządowej, w tym w szczególności z Komisją Nadzoru Finansowego, a także z innymi organami rentowymi,
  • tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej,
  • powoływanie i odwoływanie kierowników jednostek organizacyjnych Zakładu, ich zastępców oraz głównych księgowych,
  • zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych,
  • przyznawanie świadczeń w drodze wyjątku,
  • spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy,
  • zatwierdzanie projektów dotyczących administrowania środkami Funduszu Rezerwy Demograficznej.

PRZEDWOJENNI ZWIERZCHNICY ZAKŁADU

Od momentu połączenia pięciu ubezpieczalni w Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wybuchu II wojny światowej funkcję jego dyrektora naczelnego pełnili kolejno dwaj uznani działacze ubezpieczeniowi okresu międzywojennego.

Jan Włodzimierz Lgocki (1889 - 1954)
- pochodzący z Kalisza syn Stanisława i Marii ze Stachurskich. Po ukończeniu edukacji w Kaliszu w 1908 r. podjął naukę w Szkole Handlowej Kupiectwa Łódzkiego. Działacz Związku Młodzieży Postępowej Szkół Średnich, z ramienia którego brał udział w strajku szkolnym w 1905 r., zaangażowany w pracę robotniczych kółek oświatowych. W latach 1909-11 przebywał na studiach zagranicą - w Wiedniu (gdzie odbył kurs abituriencki) oraz w Lipsku (Akademia Handlowa). W 1911 r. powrócił do Polski i pracował w prywatnych towarzystwach ubezpieczeniowych w Łodzi, a następnie w Warszawie. Równocześnie był wykładowcą przedmiotów handlowych i księgowości w Wyższej Szkole Handlowej i w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. Efektem jego pracy dydaktycznej były takie publikacje jak Wzory listów handlowych wydane w 1916 i 1917 r. Czynnie uczestniczył także w ruchu zawodowym pracowników umysłowych jako członek Stowarzyszenia Pracowników Handlowych Miasta Łodzi i Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Pracowników Handlowych i Przemysłowych Miasta Warszawy. W okresie dwudziestolecia międzywojennego wycofał się z pracy związkowej i politycznej (kandydował w wyborach do Sejmu) i zajął się pracą zawodową i pedagogiczną. W 1928 r. podjął zatrudnienie w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych, skąd przeszedł do pracy w ubezpieczeniach społecznych, obejmując wysokie stanowiska kierownicze. Od 1929 r. pełnił funkcję dyrektora Zakładu Ubezpieczenia Pracowników Umysłowych w Poznaniu i równocześnie komisarza rządowego Okręgowego Związku Kas Chorych. W latach 1930-32 wykładał też w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu. W 1932 r. został przeniesiony do Warszawy, gdzie sprawował kolejno funkcje wicedyrektora i dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w Ministerstwie Opieki Społecznej. Następnie, na krótki okres, objął funkcję dyrektora naczelnego Izby Ubezpieczeń Społecznych, aby w końcu w latach 1935-38 pełnić funkcję dyrektora naczelnego ZUS. W wyniku sporów z ministrem opieki społecznej - M. Zyndram-Kościałkowskim, dotyczących ochrony interesów pracowników ZUS i funduszy instytucji, został odwołany. Za zasługi na polu reorganizacji systemu ubezpieczeń społecznych został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Po odejściu z ZUS piastował wysokie stanowiska w bankowości i przemyśle, będąc m.in. prezesem Zarządu Państwowej Fabryki Olejów Mineralnych - POLMIN, wiceprezesem Spółki Akcyjnej Granat (fabryka zapalników do granatów) w Kielcach, członkiem rady nadzorczej i Zarządu Towarzystwa Eksploatacji Soli Potasowych TESP w Kałuszu, likwidatorem oraz członkiem zarządu i rady nadzorczej Polskiego Banku Handlowego w Warszawie. W latach 1938-44 był właścicielem warszawskiej firmy CELES, która zajmowała się montażem i naprawą adresarek automatycznych. Po II wojnie pełnił szereg funkcji kierowniczych w przemyśle, w tym w latach 1945-48 był dyrektorem Centralnych Zarządów Przemysłu Ceramicznego i Włókienniczego w Łodzi. Po powrocie do Warszawy objął stanowisko dyrektora naczelnego Biura Studiów i Projektów Budownictwa i był dyrektorem administracyjno-finansowym w przedsiębiorstwach podległych ministerstwu budownictwa. Zmarł 13 grudnia 1954 r. i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim.

Kolejnym, a zarazem ostatnim przed II wojną światową, dyrektorem naczelnym ZUS był                dr medycyny i polityk - Tadeusz Dyboski (1891-1939)
- syn cieszyńskiego notariusza - Antoniego i Marii z Łopuszańskich. Naukę rozpoczął w rodzinnym mieście. Ukończył studia na Wydziale Medycyny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Studiował również w Monachium i w Grazu, gdzie w 1914 r. uzyskał doktorat. Równolegle pełnił służbę wojskową w randze lekarza frontowego, a od 1920 r. lekarza - majora wojsk polskich. Osiadłszy w Krakowie od 1920 r. sprawował funkcję asystenta i zastępcy dyrektora Kliniki Dermatologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odbył studia naukowe w kopenhaskim Instytucie Finsena i w klinikach dermatologicznych w Kopenhadze i Londynie. W 1926 r. powołano go na stanowisko ordynatora Oddziału Chorób Skórnych i Wenerycznych Państwowego Szpitala Św. Łazarza w Krakowie. W okresie tym włączył się w działalność polityczną i jako zwolennik Józefa Piłsudskiego w 1928 r. i w 1930 r. został wybrany posłem do Sejmu z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. W Sejmie pełnił funkcje zastępcy przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych i przewodniczącego Komisji Zdrowia Publicznego.

Był także prezesem Oddziału w Polsce YMCA - Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej. Pracę ułatwiała mu znajomość języków obcych: niemieckiego, francuskiego, angielskiego, serbskiego i czeskiego.

W uznaniu zasług w 1933 r. i 1934 r. powołano go na stanowisko zastępcy lekarza naczelnego Ubezpieczalni Społecznej w Krakowie, a następnie dyrektora naczelnego ZUS. Zmarł w 1939 r. w Jugosławii, dokąd udał się, aby przeczekać burzę wojenną.

W latach trzydziestych ZUS był również sceną tragicznych wydarzeń, których bohaterem stał się ówczesny wicedyrektor ZUS - Wiktor Gosiewski (1890-1936).
Urodzony w Rypinie, wczesną edukację odebrał w Płocku. Następnie, z powodu uczestnictwa w strajku szkolnym, został wydalony z gimnazjum i nie mógł kontynuować nauki w szkołach rosyjskich. W 1909 r. powrócił do Płocka, gdzie ukończył gimnazjum Macierzy Szkolnej. Studia odbył na Uniwersytecie Jagiellońskim, działając równocześnie w organizacjach oświatowych i Towarzystwie Szkoły Ludowej. W 1914 r. wstąpił w szeregi Legionów Polskich i organizował oddział sanitarny II Brygady Legionów Polskich. W 1916 r. został doktorem medycyny i był lekarzem kolejno w Kozienicach, w Szpitalu Czerwonego Krzyża w Rabce i w Domu Ozdrowieńców w Kamińsku. Po I wojnie światowej był lekarzem powiatowym i inspektorem lekarskim. W 1933 r. został lekarzem naczelnym Kas Chorych w Sosnowcu, a następnie ich dyrektorem. W latach 1930-35 sprawował mandat posła. Dnia 1 października 1935 r. powołano go na stanowisko zastępcy dyrektora naczelnego ZUS. Zginał tragicznie, przed centralą ZUS, 8 lipca 1936 r. od kuli mordercy - byłego urzędnika Ubezpieczalni w Sosnowcu.

Wydarzenia warszawskie wywołały szok, gdyż społeczeństwo żyło jeszcze inną tragedią. Trzy tygodnie wcześniej dyrektor ZUS w Łodzi - Michał Wąsowicz - został zastrzelony przez zwolnionego z pracy inkasenta łódzkiej ubezpieczalni. W chwilę potem zdesperowany zabójca, 47-letni Aleksander Macander, popełnił samobójstwo. Michał Wąsowicz był poprzednikiem Gosiewskiego na stanowisku dyrektora Ubezpieczalni w Sosnowcu. Pogrzeb dyrektora odbył się w łódzkiej katedrze z udziałem władz państwowych. Późniejszy pogrzeb mordercy stał się natomiast manifestacją polityczną. Pod sztandarami PPS zabójcę odprowadziło na cmentarz ponad 25 tys. osób, które w ten sposób protestowały przeciw redukcjom zatrudnienia w ubezpieczalniach, obniżkom płac i odbieraniu nabytych uprawnień pracowniczych.

POWOJENNI ZWIERZCHNICY ZAKŁADU

Po II wojnie światowej jeszcze przez kilka lat funkcjonowała struktura organizacyjna ZUS określona ustawą scaleniową. Została ona tymczasowo zmodyfikowana na mocy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 września 1944 r. o tymczasowych organach samorządu w ubezpieczalniach społecznych.

W pierwszym dziesięcioleciu powojennym Zakładem Ubezpieczeń Społecznych kierowali kolejno:

  • Marian Stawiński 1945*
  • Józef Pasternak 1945-48
  • Tadeusz Bober 1948
  • Czesław Bajer 1948-49
  • Stanisław Balcerski 1945-55

W 1955 r., na mocy dekretu o przekazaniu wykonywania ubezpieczeń społecznych związkom zawodowym, ZUS uległ likwidacji. Jego funkcje przejęły związki zawodowe, Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej oraz rady narodowe.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych reaktywowano na mocy ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o utworzeniu komitetu pracy i płac oraz o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, zaopatrzeń i opieki społecznej. Zrezygnowano wówczas z tytułu "dyrektor naczelny" na rzecz "prezesa" powoływanego przez Prezesa Rady Ministrów. Na stanowiska prezesów powołano kolejno Stefana Będkowskiego (04.1960 -11.1981) - najdłużej sprawującego tę funkcję - i Henryka Białczyńskiego (11.1981 - 11.1983) - także podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych.

Następnie funkcję prezesa sprawowali kolejno:

Ireneusz Sekuła (12.1983 - 02.1988)
- ur. 22 stycznia 1943 r. w Sosnowcu, zm. 29 kwietnia 2000 r. w Warszawie, polityk. Ukończył psychologię na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uzyskał również stopień doktora nauk politycznych. W 1964 r. podjął pracę w Głównej Kwaterze ZHP. Kierował harcerską akcją odbudowy Fromborka, tzw. Operacją 1001 Frombork. Od 1966 r. do 1972 r. pracował w Ministerstwie Przemysłu Maszynowego. Od 1972 r. do 1974 r. w Ministerstwie Pracy, Płac i Spraw Socjalnych pełnił funkcję pełnomocnika ministra ds. zatrudnienia absolwentów szkół wyższych. W 1977 r. został dyrektorem Departamentu Dokształcania Kadr w resorcie pracy, płac i spraw socjalnych, a od 1981 r. dyrektorem Departamentu Zatrudnienia w tym samym resorcie. W latach 1974-77 był inspektorem w Wydziale Nauki i Oświaty KC PZPR. Od grudnia 1983 r. do lutego 1988 r. był prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie ministrem pracy i polityki socjalnej. W 1988 r. został wicepremierem i przewodniczącym Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w rządzie Mieczysława Rakowskiego. Od grudnia 1993 r. do marca 1995 r. był prezesem Głównego Urzędu Ceł. W latach 1989-97 poseł na Sejm. W latach dziewięćdziesiątych zajmował się również działalnością gospodarczą.

Zofia Tarasińska (03.1988 - 01.1990)
- przed powołaniem na stanowisko prezesa przez czterdzieści lat związana była z ubezpieczeniami społecznymi. Pracę w ZUS rozpoczęła w 1947 r., przechodząc kolejne szczeble hierarchii zawodowej od referenta do prezesa. Była absolwentką Wydziału Finansów i Statystyki SGPiS. Znana jako działacz społeczny, autorka wielu publikacji. Za wkład w budowę systemu ubezpieczeń społecznych w Polsce została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Wojciech Topiński (02.1990 - 08.1991)
- ur. w 1948 r. w Warszawie. Ukończył Wydział Ekonomii Uniwersytetu Warszawskiego, następnie przebywał na stypendiach we Francji i w Stanach Zjednoczonych. Pracował kolejno w Stołecznym Ośrodku Elektronicznej Techniki Obliczeniowej (programista maszyn komputerowych) i Instytucie Organizacji Przemysłu Maszynowego. W latach 1979-80 był kierownikiem stacji informatycznej w Przemysłowym Ośrodku Maszyn Budowlanych "Bumar" i specjalistą ds. organizacji w NSZZ "Solidarność" Mazowsze. W latach 1982-84 pełnił funkcję inspektora terenowego w międzynarodowej organizacji ds. pomocy żywnościowej CARE. Następnie pracował w spółkach Canexpol i Natalex na stanowisku zastępcy dyrektora oraz dyrektora w spółce UNA SA.

Lech Milewicz (09.1991 - 08.1995)
- ur. w 1940 r., absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Pracownik ZUS od 1963 r. Kolejno pełnił funkcje referenta, wicedyrektora Działu Emerytur i Rent i, następnie, dyrektora I Oddziału w Warszawie. Przed objęciem stanowiska prezesa był dyrektorem Departamentu Prawnego w Polskim Komitecie Normalizacji, Miar i Jakości. Był również czynnym członkiem Związku Sybiraków.

Anna Bańkowska (08.1995 - 01.1998)
- ur. 30 kwietnia 1946 r. w Żninie, polityk, poseł na Sejm X, I, II, III, IV i VI kadencji. Ukończyła studia na Wydziale Handlowo-Towaroznawczym Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Poznaniu. Od 1970 r. do 1991 r. była zatrudniona w Fabryce Maszyn Rolniczych w Inowrocławiu. W latach 1995-98 pełniła funkcję prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Następnie sprawowała mandat posła na Sejm, początkowo z ramienia Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, do której należała od 1976 r. aż do rozwiązania, a następnie z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W Sejmie pełniła m.in. funkcję przewodniczącej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Od 2006 r. do 2007 r. była radną sejmiku kujawsko-pomorskiego.

Stanisław Alot (01.1998 - 10.1999)
- ur. 16 listopada 1950 r. we Wrocławiu, polonista, absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. Nauczyciel i działacz NSZZ "Solidarność".

Lesław Gajek (10.1999 - 05.2001)
- ur. w 1956 r., profesor nauk matematycznych i doktor statystyki, specjalizujący się w szacowaniu ryzyka ubezpieczeniowego, inwestycyjnego oraz wycenie planów emerytalnych. Był ekspertem do spraw ubezpieczeń w NSZZ "Solidarność" i w Centrum im. Adama Smitha. W 1998 r. został doradcą ministra pracy i polityki socjalnej. Od 1999 r. do 2001 r. pełnił funkcję prezesa ZUS.

Aleksandra Wiktorow (05.2001 - 06.2007)
- ur. 1952 r., doktor nauk ekonomicznych (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), była wiceminister pracy. Jest absolwentką Szkoły Głównej Planowania i Statystyki (obecnie Szkoła Główna Handlowa), specjalizacja w zakresie ubezpieczeń społecznych. Od 1993 r. jest profesorem Wyższej Szkoły Ubezpieczeń i Bankowości w Warszawie. Od 1991 r. do 1993 r. sprawowała funkcję wiceministra pracy i polityki socjalnej w rządach Jana Krzysztofa Bieleckiego, Jana Olszewskiego i Hanny Suchockiej, gdzie była odpowiedzialna za ubezpieczenia społeczne oraz bezpieczeństwo pracy. Była również współpracownikiem Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Reformy Zabezpieczenia Społecznego. Od 1999 r. do 2000 r. była wiceprzewodniczącą Rady Nadzorczej PZU Życie, a od 1999 r. do 2001 r. członkiem Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 18 maja 2001 r. do 1 czerwca 2007 r. pełniła funkcję prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Paweł Wypych (06.2007 - 11.2007)
- ur. 20 lutego 1968 r. w Otwocku, zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu prezydenckiego pod Smoleńskiem. Ukończył studia w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji oraz na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także studia podyplomowe z zakresu organizacji pomocy społecznej na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW oraz z zakresu zarządzania w administracji publicznej w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego. Był również instruktorem harcerskim, a następnie harcmistrzem Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. Od 1990 do 2002 r. pełnił mandat radnego Warszawy. W latach 1996-99 był asystentem w Zakładzie Kryminologii Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, następnie dyrektorem Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie, a od 2002 r. dyrektorem Biura Polityki Społecznej Urzędu Miasta stołecznego Warszawy. Od 2005 r. do 2006 r. sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej i Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Od 2006 r. do 2007 r. - podsekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Od 1 czerwca 2007 r. do 26 listopada 2007 r. prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 11 grudnia 2007 r. - doradca prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Sylwester Rypiński (26.11.2007 - 08.09.2009)
- finansista, pracownik naukowy Szkoły Głównej Handlowej. Pracował w bankowości, uczestniczył także w projektach systemowych, m.in. współtworzył koncepcję finansowania kas chorych. Był członkiem Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do spraw administracyjno-technicznych, sprawował nadzór przede wszystkim nad departamentami zamówień publicznych, inwestycji i zarządzania majątkiem oraz administracyjnym. Nadzorował pion inwestycji i zamówień publicznych, przez pewien czas odpowiadał także za pion finansowy. Pod jego nadzorem w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wdrożono program oszczędności kosztów opracowany przez Deloitte Polska. 

p.o. prezesa Elżbieta Łopacińska (09.09.2009 - 01.10.2009)

Zbigniew Derdziuk (02.10.2009 - do 03.2015)
Absolwent Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Podyplomowo ukończył studia z zakresu organizacji i zarządzania prowadzone przez Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ oraz szwedzką Grupę Konsultingową M-Gruppen. Ukończył również Advanced Management Program IESE Business School oraz odbył liczne szkolenia w dziedzinie finansów i zarządzania. W swojej dotychczasowej karierze pracował w bankowości, mediach, konsultingu, pełnił również wysokie funkcje w administracji publicznej. 
W latach 2006 - 2007 i w 2009 r. pełnił funkcję wiceprezesa zarządu Banku Pocztowego S.A. 
Od listopada 1997 r. do marca 1999 r. był sekretarzem stanu i zastępcą szefa Kancelarii Premiera Rady Ministrów w rządzie Jerzego Buzka. Od listopada 2005 r. do lipca 2006 r. pełnił funkcję sekretarza stanu w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza i jednocześnie był przewodniczącym Komitetu Stałego Rady Ministrów. 
W listopadzie 2007 r. został Ministrem - Członkiem Rady Ministrów w rządzie Donalda Tuska oraz był Przewodniczącym Komitetu Stałego Rady Ministrów. Od października 2009 r. jest Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 
Od października 2009 r. Zbigniew Derdziuk jest Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Równocześnie sprawuje funkcję Członka Biura ISSA, przewodniczącego Komisji Kontroli ISSA oraz przewodniczącego Komitetu Sterującego Europejskiej Sieci ISSA, które skupia 350 instytucji centralnych oraz narodowych związków instytucji i towarzystw ubezpieczeń społecznych ze 140 państw.

p.o. prezesa Elżbieta Łopacińska (01.04.2015 - 14.02.2016)

prof. Gertruda Uścińska (15.02.2016 -    )

 

* - daty podane przy nazwiskach określają okresy pełnienia funkcji prezesa ZUS.

Opracował Krystian Rakoniewski. Przy pisaniu artykułu korzystałem m.in. z:

  1. Polski Słownik Biograficzny.
  2. Wikipedia.
  3. O. Rzegotka, Ł. T. Sroka, 70 lat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (1934-2004). ZUS, Warszawa 2004.
  4. D. Jakubiec, Rady Nadzorcze w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych - historia i teraźniejszość. ZUS, Warszawa 2004.
  5. D. Jakubiec, Pierwsze polskie instytucje ubezpieczeń społecznych. Zarys historii i ustroju. ZUS, Warszawa 2007.
  6. Miesięczniki wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych: "Materiały Informacyjne", "Przegląd Ubezpieczeń Społecznych".
  7. Prasa codzienna, głównie "Gazeta Wyborcza" i "Gazeta Olsztyńska".