Postępowanie w sprawie przyznania świadczeń

Wszczęcie postępowania

Postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że przepisy ustawy emerytalnej  przewidują wszczęcie tego postępowania z urzędu.

Wniosek stanowi zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu w organie rentowym:

  1.   żądanie przyznania świadczenia;
  2.  żądanie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przez organ rentowy;
  3.   inne żądanie w sprawie przyznanego świadczenia, w szczególności:
  • ponownego ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości (wnioski dotyczące np. przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia),
  • wyłączenia z kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej,
  • przyznania dodatku do pobieranego świadczenia,
  • podjęcia lub wznowienia wypłaty świadczenia,
  • zawieszenia prawa do świadczenia,
  • wypłaty świadczenia osobie zamieszkałej za granicą.

Rozporządzenie o postępowaniu przewiduje możliwość zgłoszenia wniosku w formie dokumentu elektronicznego, za pomocą środków komunikacji  elektronicznej.

Wniosek w tej formie może być zgłoszony przez elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu, utworzoną zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r.  o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r., poz 1114).

Aktualnie wnioski takie można składać przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.

Wniosek zgłoszony w formie dokumentu elektronicznego powinien być:

  1. uwierzytelniony przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1  powołanej wyżej ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji... lub mechanizmów określonych przez Zakład na podstawie art. 20a ust. 2  tej ustawy, oraz
  2. zgodny ze wzorem dokumentu elektronicznego ustalonym przez Zakład.

Szczegółowe informacje dotyczące składania wniosków w formie elektronicznej znajdują się na stronie internetowej Zakładu - w Biuletynie Informacji Publicznej, w zakładce "Informacja dot. warunków organizacyjno-technicznych doręczania dokumentów elektronicznych do ZUS".

Data zgłoszenia wniosku

Za datę zgłoszenia wniosku uważa się datę złożenia wniosku na piśmie w organie rentowym lub datę ustnego zgłoszenia wniosku do protokołu w organie rentowym. W przypadku bezpośredniego złożenia wniosku w jednostce ZUS - datę złożenia tego wniosku w konkretnym dniu potwierdza pracownik przyjmujący ten wniosek.

Jeżeli wniosek nie został złożony w organie rentowym, lecz został przesłany za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do wykonywania działalności pocztowej w obrocie krajowym lub zagranicznym, za datę złożenia wniosku uważa się datę nadania wniosku za pośrednictwem tego przedsiębiorcy.

Jeżeli przepisy ustawy  emerytalnej dopuszczają zgłoszenie wniosku za pośrednictwem płatnika składek, za datę zgłoszenia wniosku uważa się datę sporządzenia wniosku przez płatnika.

Datę sporządzenia wniosku wpisuje pracodawca zobowiązany do kompletowania wniosku o świadczenie. Prawidłowość tego wpisu potwierdza własnoręcznym podpisem i opatruje  pieczątką pracownik upoważniony do sporządzania wniosków.

Zgodnie z art. 182 ustawy  emerytalnej  - ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., do których nie stosuje się przepisów art. 46-47, 50, 50a oraz 50e, dotyczących emerytur ustalanych według zasad dotychczasowych - a więc osoby, którym emerytura zostanie ustalona na nowych zasadach, określonych w art. 24 lub 184 ww. ustawy  - zgłaszają wnioski o emeryturę bezpośrednio w organie rentowym.

W związku z powyższym, w przypadku wym. osób - pracodawca nie ma obowiązku kompletowania i sporządzania wniosku oraz przedkładania go we właściwym oddziale ZUS.  Jeśli jednak to uczyni, data zgłoszenia wniosku zostanie ustalona na zasadach ogólnych (nie będzie nią data sporządzenia wniosku).

W przypadku natomiast pozostałych emerytur ustalanych na dotychczasowych zasadach, rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent rodzinnych - płatnik składek - z wyłączeniem:

  • zleceniodawców;
  • osób fizycznych zatrudniających pracowników;
  • płatników składek niewypłacających świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, oraz
  • płatników składek, którzy opłacają składkę jedynie za siebie i osoby współpracujące
  • jest zobowiązany do skompletowania wniosku i przedłożenia go (za zgodą pracownika) w organie rentowym.

Jeżeli wniosek został złożony przez osobę odbywającą karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego albo karę aresztu za wykroczenie oraz osobę tymczasowo aresztowaną, za datę zgłoszenia wniosku uważa się datę przyjęcia wniosku przez administrację zakładu karnego lub aresztu. Datę tę potwierdza się pieczęcią i podpisem osoby upoważnionej. Zasada ta nie dotyczy emerytur, wymienionych w przytoczonym wyżej art. 182 ustawy emerytalnej.

Za datę zgłoszenia wniosku uważa się datę złożenia wniosku:

  • w innych organach niż organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, jeżeli do ich właściwości należą sprawy świadczeń, a więc - przykładowo - datę zgłoszenia wniosku w innym oddziale ZUS, niż właściwy ze względu na miejsce zamieszkania, a także
  • w polskim urzędzie konsularnym lub w innej polskiej placówce dyplomatycznej - dotyczy osób, które w dacie składania wniosku przebywają za granicą.

Jeżeli wniosek został zgłoszony w zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej państwa, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych -  za datę zgłoszenia wniosku uważa się datę uznaną za datę złożenia wniosku zgodnie z wewnętrznym prawodawstwem stosowanym przez tę instytucję.

Zasada ta wynika z przepisów prawa unijnego o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz łączących Polskę dwustronnych umów międzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Z regulacji tych  wynika, że data zgłoszenia wniosku dotyczącego świadczeń emerytalno-rentowych w zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej państwa członkowskiego UE/EFTA (odpowiednio drugiego państwa - Strony umowy), jest wiążąca dla organu rentowego ZUS.

Jeżeli zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa przekaże wniosek do organu rentowego w formie elektronicznej, wniosek i inne dowody otrzymane z tej instytucji w formie elektronicznej uznaje się za równoważne z oryginalnym wnioskiem i dokumentami wymaganymi w postępowaniu.

Za datę zgłoszenia wniosku, wniesionego drogą elektroniczną, uważa się dzień wprowadzenia wniosku do systemu teleinformatycznego organu rentowego.

Istotne elementy wniosku

Wniosek o przyznanie świadczenia powinien zawierać:

  • imię i nazwisko zainteresowanego;
  • datę urodzenia zainteresowanego;
  • numer PESEL zainteresowanego, a jeżeli nie nadano tego numeru - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu;
  • adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji zainteresowanego;
  • ostatni adres miejsca zamieszkania zainteresowanego w Polsce - w przypadku osoby zamieszkałej za granicą, jeżeli zamieszkiwała uprzednio w Polsce;
  • adres miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania zainteresowanego - w przypadku osoby nieposiadającej adresu miejsca zamieszkania;
  • wskazanie rodzaju świadczenia, o które ubiega się zainteresowany;
  • wskazanie sposobu wypłaty świadczenia wraz z podaniem odpowiednich danych niezbędnych do jego wypłaty;
  • podpis zainteresowanego, pełnomocnika albo osoby upoważnionej przez zainteresowanego.

Jeżeli zainteresowany ubiega się o rentę rodzinną albo o niezrealizowane świadczenie - wniosek (oprócz danych wymienionych wyżej) powinien dodatkowo zawierać:

  • imię i nazwisko zmarłego;
  • numer świadczenia zmarłego, oraz
  • wskazanie organu, który ustalił prawo i wypłacał świadczenie lub do którego został zgłoszony wniosek o świadczenie, w przypadku gdy zmarłemu nie ustalono prawa do świadczenia.

Wniosek zawierający żądanie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przez organ rentowy lub inne żądanie w sprawie przyznanego świadczenia, powinien zawierać:

  • imię i nazwisko zainteresowanego;
  • adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji zainteresowanego;
  • adres miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania zainteresowanego - w przypadku osoby nieposiadającej adresu miejsca zamieszkania;
  • wskazanie żądania, którego dotyczy wniosek;
  • numer świadczenia lub numer sprawy;
  • wskazanie organu, który ustalił prawo do świadczenia lub wypłaca świadczenie;
  • podpis zainteresowanego, pełnomocnika albo osoby upoważnionej przez zainteresowanego.

Wskazane wyżej informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku, stanowią jego istotne elementy, decydujące o prawidłowym i terminowym załatwieniu żądania zainteresowanego.

Dla ułatwienia osobom zainteresowanym zawarcia we wniosku wszystkich wymaganych elementów, w Zakładzie opracowano formularze dotyczące większości wymienionych wniosków, które są dostępne we wszystkich jednostkach Zakładu, a także na stronie www.zus.pl.

Konsekwencje złożenia wniosku niezawierającego wszystkich istotnych danych

W zależności od tego, jaki jest zakres danych, których zainteresowany nie wskazał we wniosku, organ rentowy:

  • pozostawia wniosek bez rozpoznania, albo
  • wzywa zainteresowanego do uzupełnienia braków.

W przypadku, gdy wniosek nie zawiera imienia i nazwiska zainteresowanego oraz/lub adresu miejsca zamieszkania i adresu do korespondencji, a w przypadku osoby bezdomnej - adresu miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały - organ rentowy pozostawia wniosek bez rozpoznania. Oznacza to, że w sprawie tej organ rentowy nie wydaje decyzji.

Jeżeli wniosek zawiera imię i nazwisko oraz adres zainteresowanego, natomiast osoba zainteresowana nie zawarła w nim innych danych, niezbędnych do rozpatrzenia wniosku (np. wniosek nie został podpisany), bądź nie przedłożyła dokumentów, które są niezbędne do jego rozpatrzenia  (np. osoba ubiegająca się o rentę z tytułu niezdolności do pracy nie dołączyła do wniosku zaświadczenia o stanie zdrowia) - organ rentowy wzywa zainteresowanego do uzupełnienia wniosku.

W wezwaniu tym organ rentowy:

  • wyznacza termin na uzupełnienie wniosku (nie krótszy niż 14 dni od daty otrzymania wezwania, które jest wysyłane za zwrotnym poświadczeniem odbioru);
  • poucza zainteresowanego, iż w razie nie usunięcia braków w wyznaczonym terminie - zostanie wydana decyzja o odmowie wszczęcia postępowania.

Jeżeli wnioskodawca nie usunie braków w terminie wyznaczonym w wezwaniu - organ rentowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.

Organ rentowy może się także zwrócić do zainteresowanego o uzupełnienie wniosku, w którym nie zostało wyraźnie i jednoznacznie sprecyzowane jego żądanie.  Organ  ten w razie wątpliwości nie może formułować żądań za wnioskodawcę, natomiast  powinien dążyć do ustalenia jego rzeczywistej woli.

Podmioty uprawnione do złożenia wniosku

Oprócz osób zainteresowanych, których dotyczy wniosek, do złożenia wniosku w sprawie świadczeń uprawniony jest przedstawiciel ustawowy (np. rodzic w imieniu małoletniego dziecka), opiekun prawny lub pełnomocnik.

W przypadku, gdy przy dokonywaniu czynności przed organem rentowym zainteresowany lub świadek, mający pełną zdolność do czynności prawnych, nie może złożyć podpisu, podpis składa inna upoważniona przez niego osoba, nieograniczona w zdolności do czynności prawnych.

Osoba składająca podpis za zainteresowanego lub świadka składa oświadczenie o przyczynach uniemożliwiających złożenie podpisu przez zainteresowanego lub świadka, podając następujące swoje dane identyfikacyjne: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a jeżeli nie nadano tego numeru - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu, adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji.

Jeżeli  przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny nie zgłasza wniosku o świadczenie dla osoby, nad którą sprawuje opiekę - wniosek o świadczenie może zgłosić, w imieniu zainteresowanego, osoba sprawująca nad nim faktyczną opiekę. Organ rentowy może uznać za skuteczne czynności, które są podejmowane na rzecz zainteresowanego przez osobę sprawującą nad nim faktyczną opiekę, jeżeli nie wymagają one osobistego działania zainteresowanego.

Dokonanie oceny, czy czynności te mogą być uznane za skuteczne, a także, czy określona czynność wymaga osobistego działania zainteresowanego, należy każdorazowo do organu rentowego. Do czynności wymagających osobistego działania zainteresowanego należy np. poddanie się badaniu lekarskiemu przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską ZUS, czy też złożenie przez zainteresowanego oświadczenia w przypadkach, o których mowa w przepisach rozporządzenia o postępowaniu.

Celem wprowadzenia powyższej regulacji jest umożliwienie osobom sprawującym faktyczną opiekę zgłoszenia wniosku o świadczenie w sytuacji, gdy:

  • przedstawiciel ustawowy (np. rodzic) lub opiekun prawny nie mogą albo nie chcą wykonywać swoich obowiązków, wynikających ze sprawowania opieki prawnej nad osobą, która z racji wieku lub stanu zdrowia nie ma zdolności do czynności prawnych;
  • wszczęte zostało postępowanie o ustanowienie opieki prawnej nad osobą nie mającą zdolności do czynności prawnych, aby do czasu ustanowienia opieki zapobiec przedawnieniu roszczeń osoby zainteresowanej.

Wniosek o świadczenie, zgłoszony przez opiekuna faktycznego w imieniu zainteresowanego, powinien być opatrzony stosowną adnotacją organu rentowego, zawierającą dane osobowe i adresowe tego opiekuna oraz oświadczenie o sprawowaniu faktycznej opieki.

Oświadczenie opiekuna faktycznego nie wymaga potwierdzenia, jeśli jego działanie ogranicza się wyłącznie do złożenia wniosku w imieniu osoby, nad którą sprawuje opiekę. Jeśli jednak opiekun faktyczny będzie także pobierał to świadczenie (np. rentę rodzinną dla małoletniego dziecka) - wymagane jest potwierdzenie oświadczenia o sprawowaniu opieki przez organ, który z racji wykonywanych zadań posiada informacje dotyczące sprawowania tej opieki.

Wycofanie wniosku

Osoby, które już po złożeniu wniosku, a nawet po przyznaniu świadczenia zorientują się, że np. korzystniejsze byłoby złożenie tego wniosku w innym terminie - mogą wycofać wniosek. Wycofanie wniosku jest skuteczne, jeżeli nastąpiło w jednej z form przewidzianych dla zgłoszenia wniosku.

Oznacza to więc, że wycofanie wniosku jest skuteczne, jeżeli zostanie złożone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu, lub zgłoszone drogą elektroniczną - nie później jednak niż do dnia uprawomocnienia się decyzji, tj. w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji.

Dokumenty wymagane do wniosku o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy

Ubezpieczony, ubiegający się o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, zobowiązany jest przedłożyć dokumenty stwierdzające:

  • datę urodzenia;
  • okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość;
  • stan zdrowia, a także wywiad zawodowy sporządzony przez płatnika składek, jeżeli pozostaje w zatrudnieniu - w przypadku, gdy prawo do świadczenia jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy;
  • wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia, przyjmowanych do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń;
  • okoliczności niezbędne do ustalenia świadczeń przysługujących z zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych, jeżeli umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, tak stanowią.

Osoby występujące z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy, wraz z dokumentami potwierdzającymi stan zdrowia, powinny także przedłożyć wywiad zawodowy sporządzony przez płatnika składek, u którego pozostają w zatrudnieniu.

Przepisy rozporządzenia o postępowaniu  wyłączają obowiązek przedkładania - przez osoby zgłaszające wniosek o świadczenie - dokumentów potwierdzających dane zawarte na koncie ubezpieczonego, jak również dokumentów, które zostały złożone w organie rentowym dla celów ustalenia kapitału początkowego albo prawa lub wysokości innych świadczeń na podstawie ustawy  emerytalnej lub odrębnych przepisów.

Dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia, a także inne okresy składkowe i nieskładkowe oraz wysokość wynagrodzenia, należy dołączyć do wniosku w oryginale albo przedłożyć ich odpisy poświadczone przez notariusza albo występującego w sprawie pełnomocnika strony, będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.

Oryginały dokumentów  po wykorzystaniu - na wniosek zainteresowanego - ZUS zwraca wnioskodawcy. Nie podlegają zwrotowi zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, przychodu, dochodu i uposażenia oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wystawione na druku według wzoru ZUS Rp-7, a także pisemne zeznania świadków i oświadczenia zainteresowanego.

Dokumenty wymagane do wniosku o rentę rodzinną

Prawo do renty rodzinnej może być  ustalone zarówno po osobie, która w dacie śmierci była uprawniona do świadczenia lub ubiegała się o jego przyznanie, jak również po ubezpieczonym nie uprawnionym do emerytury, renty lub innego świadczenia.

Również w przypadku zgłaszania wniosku o rentę rodzinną przepisy rozporządzenia  o postępowaniu wyłączają obowiązek przedkładania  dokumentów potwierdzających dane zawarte na koncie ubezpieczonego, jak również dokumentów, które zostały złożone w organie rentowym dla celów ustalenia kapitału początkowego albo prawa lub wysokości innych świadczeń na podstawie ustawy emerytalnej  lub odrębnych przepisów.

W przypadku ubiegania się o rentę rodzinną po osobie, która nie  miała ustalonego prawa do świadczenia, konieczne jest przedłożenie dokumentów, które pozwolą na ustalenie prawa do świadczenia zmarłego oraz wysokości tego świadczenia.

W takim przypadku każda osoba ubiegająca się o rentę rodzinną zobowiązana jest do przedłożenia dokumentów stwierdzających, w szczególności:

  • okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość;
  • wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia, przyjmowanych do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń;
  • okoliczności niezbędne do ustalenia świadczeń przysługujących z zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych, jeżeli umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, tak stanowią.

Niezależnie od wymienionych wyżej środków dowodowych, wymaganych każdorazowo przy ubieganiu się o rentę rodzinną - osoba ubiegająca się o tę rentę zobowiązana jest do przedłożenia dokumentów, potwierdzających spełnienie warunków osobistych, uzasadniających jej prawo do renty rodzinnej.

Małżonek (wdowa, wdowiec) ubiegający się o przyznanie renty rodzinnej, powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające:

  • datę urodzenia i datę zgonu osoby, po której ma być przyznana renta rodzinna;
  • zawarcie związku małżeńskiego;
  • posiadanie prawa do alimentów, ustalonego wyrokiem lub ugodą sądową, ze strony małżonka, po którym ubiega się o przyznanie renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci małżonka nie istniała wspólność małżeńska.

Małżonek (wdowa, wdowiec) powinien ponadto złożyć oświadczenie:

  • o istnieniu wspólności małżeńskiej;
  • stwierdzające brak niezbędnych źródeł utrzymania - dla celów ustalenia prawa do okresowej renty rodzinnej.

W przypadku orzeczenia rozwodu lub separacji zainteresowany dodatkowo przedkłada dokumenty, stwierdzające posiadanie prawa do alimentów, ustalonego wyrokiem lub ugodą sądową, ze strony małżonka, po którym ubiega się o przyznanie renty rodzinnej. Ponadto małżonka rozwiedzona/separowana, która nie miała ustalonego prawa do alimentów na podstawie wyroku lub ugody sądowej powinna przedłożyć dokumenty potwierdzające otrzymanie alimentów na podstawie porozumienia zawartego między małżonkami.

Do wniosku o rentę rodzinną dla dzieci własnych zmarłego, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci, które ukończyły 16 lat, powinny być również przedłożone dokumenty stwierdzające:

  • pobieranie nauki w szkole;
  • stan zdrowia, jeżeli prawo do renty rodzinnej jest uzależnione od stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy lub całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.

Do wniosku o rentę rodzinną dla przyjętych na wychowanie i utrzymanie: wnuków, rodzeństwa i innych dzieci ubiegających się o przyznanie renty rodzinnej, powinny być dodatkowo dołączone oświadczenia lub dokumenty potwierdzające, że osoby te:

  • zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego lub świadczeniobiorcy, chyba że śmierć była następstwem wypadku;
  • nie mają prawa do renty po rodzicach, a gdy rodzice żyją - nie mogą zapewnić im utrzymania, albo że ubezpieczony lub świadczeniobiorca był ich opiekunem ustanowionym przez sąd.

Rodzice ubiegający się o rentę rodzinną powinni dodatkowo dołączyć do wniosku oświadczenie stwierdzające, że zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania.

Dokumenty wymagane do wniosku o dodatek pielęgnacyjny z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji

Do wniosku o dodatek pielęgnacyjny z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji powinno być dołączone zaświadczenie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o dodatek pielęgnacyjny, wydane przez lekarza prowadzącego leczenie nie wcześniej niż na miesiąc przed datą złożenia wniosku.

Środki dowodowe potwierdzające okresy składkowe, nieskładkowe i rolne

Dla celów emerytalno-rentowych dokumentami potwierdzającymi okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

  1. legitymacja ubezpieczeniowa;
  2. legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym "książeczkowym" oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia (np. o powołaniu, zmianie angażu, przyznaniu nagrody).

W przypadku, gdy ustawa  emerytalna przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.

W razie, gdy   ustawa  emerytalna  nie stanowi inaczej -  środkiem dowodowym, stwierdzającym okresy nieskładkowe jest zaświadczenie płatnika składek lub inny dokument właściwego organu.

Dla celów udowodnienia okresów sprawowania opieki nad członkiem rodziny (art. 7 pkt 5-7 ustawy  emerytalnej), tj.:

  • przypadających przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresów urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy - z powodu opieki nad dzieckiem:

-  w wieku do lat 4 - w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie - bez względu na liczbę dzieci - do 6 lat,

- na które ze względu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje zasiłek pielęgnacyjny - dodatkowo w granicach do 3 lat na każde dziecko;

  • przypadających przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresów opieki pielęgnacyjnej nad inwalidą wojennym zaliczonym do I grupy inwalidów lub uznanym za całkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, sprawowanej przez członka jego rodziny w wieku powyżej 16 lat, który w okresie sprawowania opieki nie osiągnął przychodu przekraczającego miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia;
  • przypadających przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresów niewykonywania pracy, w granicach do 6 lat, spowodowane koniecznością opieki nad innym niż dziecko członkiem rodziny zaliczonym do I grupy inwalidów lub uznanym za całkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo uznanym za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, sprawowanej przez członka jego rodziny w wieku powyżej 16 lat, który w okresie sprawowania opieki nie osiągnął przychodu przekraczającego miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia

- środkiem dowodowym są dokumenty, z tym że dla celów udowodnienia sprawowania opieki nad daną osobą środkiem dowodowym jest oświadczenie zainteresowanego złożone w formie pisemnej lub ustnej do protokołu.

Zasadą jest, że - w przypadku, gdy ustawa  emerytalna nie stanowi inaczej - środkiem dowodowym stwierdzającym okresy nieskładkowe jest zaświadczenie płatnika składek albo inny dokument właściwego organu.

Okresy nieskładkowe, wymienione w art. 7 pkt 5-7   ustawy emerytalnej, powinny być również udowodnione dokumentami - z tym jednak zastrzeżeniem, że dla celów udowodnienia faktu sprawowania opieki nad daną osobą środkiem dowodowym jest oświadczenie zainteresowanego, złożone w formie pisemnej lub ustnej do protokołu.

Szczegółowe informacje dotyczące okresów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu wysokości tych świadczeń oraz dokumentowania tych okresów, znajdują się na stronie www.zus.pl w dziale - Okresy uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu wysokości tych świadczeń.

Zeznania świadków

W przypadku braku pisemnych dowodów, potwierdzających okresy zatrudnienia oraz niemożności ich uzyskania, środkiem dowodowym na potwierdzenie okresów zatrudnienia mogą być także zeznania świadków, lecz jedynie w stosunku do okresów przebytych do dnia 14 listopada 1991 r., co do których ustawa emerytalna dopuszcza środki dowodowe w postaci zeznań świadków. Zeznaniami świadków można więc wykazywać przebycie okresów:

  • zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego po ukończeniu 15 roku życia, wykonywanego przed dniem 15 listopada 1991 r.,
  • okresów zatrudnienia młodocianych na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r.,
  • okresów pracy przymusowej

- wykonywanej na rzecz hitlerowskich Niemiec w okresie II wojny światowej,

-  wykonywanej na obszarze ZSRR w okresie od 17 września 1939 r. do dnia 31 grudnia 1956 r.,

-  wykonywanej na rozkaz władz alianckich  do 31 grudnia 1945 r.

Rozporządzenie  o postępowaniu o  przewiduje także możliwość udowodnienia zeznaniami świadków tzw. okresów uzupełniających, tj.:

  • przypadających przed dniem 1 lipca 1977 r. okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
  • przypadających przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.

Dla uznania tych okresów nie jest wymagane, aby wraz z zeznaniami świadków zainteresowany przedłożył oświadczenie o braku dokumentów stanowiących środki dowodowe oraz o przyczynach ich braku.

Świadek może złożyć zeznania w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w organie rentowym.

Zeznania powinny zawierać:

  • imię i nazwisko, datę urodzenia oraz adres zamieszkania świadka;
  • stwierdzenie, czy i jaki stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa łączy świadka z zainteresowanym;
  • dane dotyczące okresów zatrudnienia zainteresowanego;
  • numer świadczenia oraz wskazanie organu, który to świadczenie ustalił, o ile świadek ma ustalone prawo do świadczenia;
  • podpis świadka;
  • podpis i pieczątkę osoby spisującej zeznania lub potwierdzającej podpis świadka.

Powołani świadkowie powinni przede wszystkim zaświadczyć, jaką pracę wykonywał zainteresowany (rodzaj pracy, zajmowane stanowisko), w jakim okresie, czy była to praca stała, w pełnym czy niepełnym wymiarze czasu, sezonowa czy dorywcza, przez ile godzin lub dni wykonywana, czy w trakcie jej wykonywania zainteresowany był ubezpieczony. Świadek powinien udowodnić, w jakich okresach pracował z osobą zainteresowaną. Przedstawienie jak największej liczby faktów dotyczących pracy osoby zainteresowanej oraz świadka podnosi wiarygodność zeznań.

Dane z akt osobowych pracownika może potwierdzić w formie zaświadczenia:

  • pracodawca,
  • prawny następca pracodawcy, jeżeli zakład pracy został przekształcony (np. przedsiębiorstwa państwowe, które powstały w wyniku zmian organizacyjnych, spółki prawa cywilnego lub handlowego, które powstały po sprywatyzowaniu przedsiębiorstwa),
  • organ założycielski albo organ nadrzędny pracodawcy, którymi najczęściej byli wojewoda albo właściwy minister, w razie braku prawnego następcy pracodawcy. Organy te, na podstawie przejętej dokumentacji osobowej, mogą wystawiać zaświadczenia stwierdzające okres zatrudnienia,
  • związek rewizyjny, w którym była zrzeszona spółdzielnia, jeżeli pracodawcą była spółdzielnia lub organizacja spółdzielcza, a jeżeli takiego związku nie ma albo w razie jego likwidacji - Krajowa Rada Spółdzielcza, mieszcząca się w Warszawie, przy ul. Jasnej 1,
  • archiwum państwowe (w nielicznych przypadkach) lub firma (prywatna) zajmująca się przechowywaniem akt,
  • archiwa rotacyjne Stowarzyszenia Archiwistów Polskich,
  • archiwa przejściowe podległe wojewodom.

Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy - na podstawie posiadanej dokumentacji - w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.

W wymienionych dokumentach pracodawca powinien podać okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jej rodzaj i nazwę stanowiska pracy - ze wskazaniem odpowiedniego wykazu, pozycji rozporządzenia jak również zarządzenia resortowego. Nazwa stanowiska pracy w szczególnych warunkach, na jakim był zatrudniony pracownik wykazana w świadectwie musi odpowiadać nazwie wymienionej w wykazie aktu resortowego, nie może być niepełna ani podobna.

Jako środki dowodowe dopuszczalne są również kserokopie dokumentów potwierdzające okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, sporządzone przez archiwa na podstawie posiadanej przez nie pracowniczej dokumentacji osobowej.

W innej sytuacji są prywatni pracodawcy, których nie obowiązywały zarządzenia resortowe. Prywatni pracodawcy przy potwierdzaniu okresów pracy w szczególnych warunkach mogą zatem powoływać się jedynie na rodzaje prac w szczególnych warunkach, które zawarte są w wykazach A i B stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Na potwierdzenie okresów pracy w szczególnych warunkach w postępowaniu przed organem rentowym w żadnym przypadku nie można przedłożyć zeznań świadków.

Środki dowodowe potwierdzające wysokość wynagrodzeń

Oprócz dokumentów, które przedkładane są w celu ustaleniu prawa do świadczenia, konieczne jest również przedłożenie dokumentów pozwalających na ustalenie właściwej wysokości  świadczenia.

Środkiem dowodowym, stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty, są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

W przypadku osób pozbawionych wolności lub tymczasowo aresztowanych - środkiem dowodowym, potwierdzającym wysokość zarobków za okres pracy wykonywanej w czasie pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, jest zaświadczenie z zakładu karnego lub aresztu śledczego.

Dokumentacja potwierdzająca wysokość wynagrodzenia za przepracowane lata jest konieczna do ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru i tym samym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty. Zasady ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent zostały szczegółowo omówione na stronie www.zus.pl w zakładce - Podstawa wymiary emerytur i rent.

Ustawa  emerytalna  nałożyła na płatnika składek obowiązek przechowywania listy płac, karty wynagrodzeń albo innych dowodów, na podstawie których następuje ustalenie podstawy wymiaru emerytury lub renty, przez okres 50 lat od dnia zakończenia przez ubezpieczonego pracy u danego płatnika.

Obowiązuje generalna zasada, że zaświadczenie, stwierdzające wysokość osiąganych wynagrodzeń lub dochodu, powinno być wystawione przez pracodawcę lub prawnego następcę pracodawcy na podstawie dokumentacji płacowej. Jeżeli jednak dokumentacja taka nie istnieje - zaświadczenie o wysokości osiągniętych wynagrodzeń może być wydane na podstawie danych zawartych w aktach osobowych pracownika, np. w umowie o pracę, pismach o powołaniu, mianowaniu oraz w innych pismach określających wynagrodzenie danej osoby.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z dokumentacji zastępczej obowiązuje ścisła zasada uwzględniania tylko takich składników wynagrodzenia określonego w aktach osobowych, które przysługiwały bezwarunkowo w czasie trwania zatrudnienia jako stałe składniki w określonej wysokości, np. wynagrodzenie zasadnicze, stałe dodatki określone kwotowo itp.

Inne składniki wynagrodzenia - premie, nagrody czy dodatki mogą być uwzględnione tylko wówczas, gdy zachowana dokumentacja wskazuje niewątpliwie na ich faktyczną wypłatę w określonej wysokości, od której została odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne. Nie można więc uwzględniać premii, nagród czy dodatków określonych w dokumentacji osobowej pracownika jako składników wynagrodzenia przysługujących warunkowo (np. uzależnionych od wykonania planu produkcyjnego) lub uznaniowo i wypłacanych w zmiennych wysokościach - w razie braku dokumentów potwierdzających ich wypłatę i wysokość.

W przypadku, gdy w aktach osobowych pracownika wynagrodzenie określone jest stawką godzinową - dopuszczalne jest ustalenie wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru świadczenia tylko wówczas, jeżeli zachowały się dane dotyczące liczby godzin, jaką pracownik faktycznie przepracował w danym okresie na określonym stanowisku (dziennie, tygodniowo lub miesięcznie).

W razie, gdy zainteresowany nie ma możliwości uzyskania wymaganych dowodów, możliwe jest przyjęcie kopii dokumentacji płacowej sporządzonej przez archiwum lub uwierzytelnionej kopii sporządzonej przez inne instytucje przechowujące dokumentację danego zakładu pracy bądź prywatną firmę przechowalniczą.

Archiwa państwowe zobowiązane są do wydawania - na podstawie posiadanych materiałów archiwalnych - uwierzytelnionych odpisów, wypisów, wyciągów, a także zaświadczeń. Kopie dokumentów powinny być uwierzytelnione przez osoby kierujące archiwum.

Do ustalenia podstawy wymiaru z takiej dokumentacji może być przyjęte wynagrodzenie i ewentualnie wykazane inne składniki, co do których nie ma wątpliwości, iż były wypłacone i podlegały składce na ubezpieczenie społeczne.

Informacje dla osób poszukujących dokumentacji osobowej i płacowej zlikwidowanych zakładów pracy, znajdują się na stronie www.zus.pl w zakładce - Kapitał początkowy.

Dokumentowanie wynagrodzeń na podstawie wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej

Legitymacja ubezpieczeniowa powinna zawierać następujące wpisy o osiąganych wynagrodzeniach: datę rozpoczęcia i zakończenia pracy, rodzaj wykonywanej pracy, kwotę wynagrodzenia, rok, w którym to wynagrodzenie zostało osiągnięte, pieczątkę zakładu pracy, podpis oraz pieczątkę pracodawcy lub upoważnionego pracownika i podpis oraz pieczątkę służbową kierownika komórki finansowej lub upoważnionego pracownika.

Legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca odpowiednie wpisy stanowi samoistny środek dowodowy. Pracodawca nie powinien wystawiać zaświadczenia na podstawie wcześniejszych wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej.

Obowiązujące w ubiegłych latach regulacje dotyczące legitymacji ubezpieczeniowych, zasad dokonywania wpisów oraz wzorów legitymacji nie zawierały warunku zamieszczania imiennej pieczątki osoby dokonującej lub odpowiedzialnej za wpis dotyczący wynagrodzeń. Obowiązek taki wprowadzony został dopiero przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie wzoru i trybu wystawiania legitymacji ubezpieczeniowych (Dz. U. Nr 51, poz. 223), poprzez określenie takiego wymogu we wzorze legitymacji, stanowiącej załącznik Nr 1 do tego rozporządzenia.

Stąd też wpisy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, dokonywane w funkcjonujących od lat 50 legitymacjach, zawierających rubrykę oznaczoną dyspozycją "stempel, data i podpis osoby odpowiedzialnej za wpis" - często są zaopatrzone jedynie pieczątką zakładu pracy i nie zawierają pieczątki imiennej osoby odpowiedzialnej za wpis, a jedynie jej odręczny podpis i datę dokonania wpisu.

Jednakże brak pieczątki imiennej, szczególnie w legitymacjach starego typu, nie eliminuje wpisu o wysokości wynagrodzenia jako środka dowodowego, jeżeli całość dokumentu oraz dokonane w nim wpisy nie budzą zastrzeżeń co do ich autentyczności.

Wysokości wynagrodzenia lub dochodu, który ma stanowić podstawę wymiaru emerytury lub renty (a także kapitału początkowego), nie można udowodnić zeznaniami świadków.

Więcej o dokumentowaniu okresów zatrudnienia i wynagordzenia przeczytasz tutaj.

Potwierdzanie przez ZUS okresów ubezpieczenia oraz podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

Oddział ZUS właściwy ze względu na siedzibę pracodawcy (płatnika składek), miejsce wykonywania pracy lub miejsce zamieszkania ubezpieczonego (jeżeli osoba zainteresowana sama za siebie opłacała składki na ubezpieczenie społeczne) - na podstawie dokumentacji własnej - może potwierdzić:

  1. okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i wysokość podstawy wymiaru składek:

a. osobom, które prowadziły działalność na własny rachunek oraz innym osobom nie pozostającym w stosunku pracy, a mianowicie:

  • rzemieślnikom (tj. osobom wykonującym rzemiosło na podstawie wymaganego uprawnienia przemysłowego, zezwolenia, karty rzemieślniczej) i osobom z nimi współpracującym (za okres od 1 lipca 1965 r.),
  • właścicielom i współwłaścicielom taksówek (za okres od 1 lipca 1969 r.),
  • osobom, które zajmowały się rybołówstwem morskim na własny rachunek oraz uprawiały flisactwo turystyczne na rzece Dunajec i osobom z nimi współpracującym (za okres od 1 marca 1970 r.),
  • osobom prowadzącym działalność handlowo-usługową na własny rachunek i osobom z nimi współpracującym (za okres od 25 sierpnia 1973 r.),
  • adwokatom, którzy wykonywali zawód indywidualnie, poza zespołem adwokackim (za okres od 27 czerwca 1984 r.),
  • twórcom i artystom, którzy byli objęci zaopatrzeniem emerytalnym twórców (za okres od 1 stycznia 1974 r.),
  • duchownym (za okres od 1 lipca 1989 r.),

b. osobom, które pozostawały w stosunku pracy, a mianowicie:

  • pracownikom zatrudnionym w gospodarstwach domowych i przy obsłudze prywatnych domów mieszkalnych (za okres od 1 lipca 1970 r.),
  • pracownikom nieuspołecznionych zakładów pracy, a od 1 stycznia 1990 r. pracownikom zakładów pracy zatrudniającym nie więcej niż 20 pracowników.
  1. okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu osobom, które:
  • na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej prowadziły zakłady gastronomiczne oraz stacje benzynowe oraz osobom z nimi współpracującym (za okres od 1 października 1966 r.),
  • prowadziły urządzenia turystyczne i kolektury Państwowego Przedsiębiorstwa "Totalizator Sportowy" oraz przewodnikom turystycznym, a także osobom z nimi współpracującym (za okres od 1 sierpnia 1968 r.),
  • na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej prowadziły uspołecznione sklepy i księgarnie oraz osobom z nimi współpracującym (za okres od 1 maja 1969 r.),
  • na podstawie umowy agencyjnej prowadziły działalność na rzecz przedsiębiorstw upowszechniania prasy i książki Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "Prasa - Książka -Ruch" oraz osobom z nimi współpracującym (za okres od 1 lipca 1973 r.),
  • wykonywały pracę na podstawie umów-zleceń zawartych ze zleceniodawcą innym niż uspołeczniony zakład pracy, zatrudniającym do 20 osób wykonujących umowy, a także osobom współpracującym (za okres od 5 maja 1992 r.).

Terminy wydania decyzji przez organ rentowy

Organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Powyższa zasada wynika z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS.

30-dniowy termin na wydanie przez organ rentowy decyzji nie biegnie więc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie.

Wyjaśnieniem ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji może być w szczególności:

  • wystąpienie określonego zdarzenia po stronie osoby zgłaszającej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia (np. ukończenie przez tę osobę wieku emerytalnego, zaprzestanie pobierania przez nią zasiłku chorobowego),
  • zakończenie przez organ rentowy postępowania wyjaśniającego, w celu przyznania świadczenia oraz ustalenia jego wysokości (np. z płatnikiem składek, zagraniczną instytucją ubezpieczeniową),
  • wpływ do organu rentowego dokumentu, od którego zależy ustalenie prawa do świadczenia oraz jego wysokości (np. wpływ ostatniego środka dowodowego pozyskanego od wnioskodawcy, płatnika składek lub innego podmiotu albo instytucji),
  • uprawomocnienie się orzeczenia lekarza orzecznika ZUS albo wydanie orzeczenia przez komisję lekarską ZUS - w przypadku świadczenia uzależnionego od stwierdzenia niezdolności do pracy.

Jeżeli na podstawie przedstawionych środków dowodowych nie jest możliwe ustalenie prawa lub wysokości świadczenia, za datę wyjaśnienia ostatniej okoliczności uważa się datę końcową dodatkowego terminu do przedstawienia niezbędnych dowodów, wyznaczonego przez organ rentowy, albo datę przedstawienia tych dowodów.

Uwaga!

Zasadą jest, że wyjaśnienie tylko niektórych okoliczności niezbędnych do wydania decyzji w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości nie upoważnia organu rentowego do wydania tej  decyzji. Taką przesłanką jest dopiero wyjaśnienie ostatniej z tych okoliczności i dopiero od tego dnia, w świetle art. 118 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, biegnie termin na wydanie przez organ rentowy decyzji w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości.

Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, gdy prawo do świadczenia zostało udowodnione, ale zainteresowany nie przedłożył dowodów niezbędnych do ustalenia jego wysokości. W takim przypadku organ rentowy przyznaje zainteresowanemu świadczenie w kwocie zaliczkowej zbliżonej do kwoty przewidywanego świadczenia. Termin na wydanie przez organ rentowy decyzji przyznającej świadczenie w kwocie zaliczkowej biegnie również od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania takiej decyzji.

Organy właściwe do wydania decyzji

Decyzje w sprawach świadczeń wydają i świadczenia te wypłacają organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej,

Jeżeli zainteresowany złoży wniosek w sprawie przyznania świadczenia w organie rentowym innym niż właściwy ze względu na miejsce zamieszkania - organ rentowy zobowiązany jest do przyjęcia tego wniosku, a następnie przekazania go organowi właściwemu ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały.

Jeżeli zainteresowany posiada inny adres zamieszkania niż adres zameldowania na pobyt stały i jednocześnie wskazuje, aby właściwym dla niego był organ rentowy ze względu na miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, oddział właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały - po wydaniu decyzji i ustaleniu uprawnień do świadczenia - przekazuje sprawę do wypłaty i dalszej obsługi oddziałowi właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania, wskazane przez zainteresowanego. O przekazaniu sprawy oddział informuje zainteresowanego.

Wyżej wskazany tryb stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy zainteresowany, któremu świadczenie przyznał organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały, wystąpi z wnioskiem, aby w jego przypadku świadczenie obsługiwał organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania.

Wyznaczone przez Prezesa ZUS jednostki organizacje Zakładu wydają decyzje w sprawie świadczeń i świadczenia te wypłacają:

Osobom zamieszkałym za granicą w państwie, z którym nie łączy Rzeczpospolitą Polską umowa międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, decyzje w sprawach świadczeń wydają i świadczenia te wypłacają organy rentowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania w Polsce osoby zainteresowanej (ubezpieczonej).

Prezes Zakładu może wyznaczyć do załatwienia określonych czynności w sprawach świadczeń inne jednostki organizacyjne Zakładu niż jednostki właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej.

Podstawa prawna

Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 128 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 748), zwanej dalej ustawą emerytalną, zostało wydane rozporządzenie  Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. Nr 237, poz. 1412), zwane dalej rozporządzeniem o postępowaniu.

Redakcja: Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych