Zmiany w świadczeniu wychowawczym (program Rodzina 800+)

Kogo dotyczą zmiany

Zmiany dotyczą:

• obywateli tzw. państw trzecich (spoza UE/EFTA oraz Wielkiej Brytanii [osób objętych umową wystąpienia]), którzy przebywają legalnie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i mają dostęp do rynku pracy,
• obywateli Ukrainy ze statusem UKR, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi.

Dla pozostałych osób (obywatele Polski, państw UE/EFTA oraz Wielkiej Brytanii [osoby objęte umową wystąpienia]) zasady przyznawania świadczenia wychowawczego 800+ pozostają bez zmian. 

W przypadku wniosków składanych po 31 stycznia 2026 r. obowiązkowe będzie posługiwanie się numerem PESEL.

Od kiedy zmiany dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR

Z 31 stycznia 2026 r. zostanie wstrzymane świadczenie wychowawcze 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Aby ZUS mógł ponownie wypłacać świadczenie, muszą być spełnione wszystkie poniższe warunki:

1. Rodzic lub opiekun musi złożyć nowy wniosek
2. Wnioskodawca (rodzic lub opiekun) musi być aktywny zawodowo w Polsce
3. Dziecko musi realizować obowiązek szkolny w polskiej placówce edukacyjnej
4. Wnioskodawca (rodzic lub opiekun) i dziecko muszą mieszkać na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

1. Rodzic lub opiekun musi złożyć nowy wniosek

Od 1 lutego  2026 r. obywatele Ukrainy ze statusem UKR będą musieli złożyć ponownie wniosek o świadczenie wychowawcze 800+, ponieważ zmienił się zakres danych, które należy obowiązkowo podać:

1. numery PESEL wnioskodawcy i dziecka,
2. dane dotyczące przekroczenia granicy,
3. dane dokumentu, który potwierdza legalność pobytu w Polsce,
4. oświadczenie, że wnioskodawca spełniał warunek aktywności zawodowej w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku,
5. oświadczenie, że w roku szkolnym, w którym składany jest wniosek, dziecko uczęszcza w Polsce do szkoły lub przedszkola,
6. odpowiedzi na nowe pytania:

• Czy dziecko, na które ubiegasz się o świadczenie, ma orzeczenie o niepełnosprawności i nie ma 16 lat?
• Czy dziecko, na które ubiegasz się o świadczenie, na ustalony stopień niepełnosprawności (umiarkowany lub znaczny) i ma powyżej 16 lat?

2. Wnioskodawca (rodzic lub opiekun) musi być aktywny zawodowo w Polsce

Warunek aktywności zawodowej nie dotyczy cudzoziemców, którzy:

1. wnioskują o świadczenie na dziecko, które jest obywatelem Polski, 
2. wychowują dziecko do 16 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności,
3. wychowują dziecko powyżej 16 roku życia z orzeczonym umiarkowanym bądź znacznym stopniem niepełnosprawności. 

Aktywność zawodowa, której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne musi wynosić minimum 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Za taką aktywność zawodową uznaje się podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako:

1. pracownicy (uprawnione kody: 01 10, 01 11, 01 20, 01 25, 01 26),
2. osoby wykonujące pracę nakładczą (02 00),
3. członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych (03 10, 03 20),
4. osoby wykonujące prace na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenie oraz osoby z nimi współpracujące (04 11, 04 17, 04 21, 04 24, 04 26, 04 28),
5. osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące (05 10, 05 11, 05 12, 05 14, 05 20, 05 30, 05 43, 05 44, 05 45),
6. osoby współpracujące z osobami fizycznymi, o których mowa w art.18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (05 11), 
7. osoby pobierające stypendium sportowe (07 10, 07 20),
8. osoby otrzymujące stypendium doktoranckie, doktoranci (18 11, 18 12,18 13),
9. osoby wykonujące umowę uaktywniającą z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do 3 lat, czyli nianie (04 30, 04 31),
10. marynarze (24 00). 

Warunek aktywności zawodowej uznaje się w tych przypadkach za spełniony, jeżeli podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia stanowi nie mniej niż 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. 

Wymóg minimalnej podstawy wymiaru składek musi być spełniony także gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ostatnio przyjęta do obliczenia składek albo kwota zasiłku, świadczenia albo wynagrodzenia stanowi co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę w przypadku osób zgłoszonych z wymieniony tytułów, które korzystają z niżej wymienionych świadczeń:

1. z ubezpieczenia chorobowego (na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa), czyli:

• zasiłku macierzyńskiego, 
• zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
• zasiłku chorobowego, 
• zasiłku opiekuńczego, 
• zasiłku wyrównawczego,  
• świadczenia rehabilitacyjnego,

2. z ubezpieczenia wypadkowego (na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), czyli:

• zasiłku chorobowego,
• zasiłku wyrównawczego
• świadczenia rehabilitacyjnego.

Aktywność zawodowa, przy której nie wymaga się minimalnej podstawy składek, ale wymaga się podlegania obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

W przypadku poniższych sytuacji wystarczy sam fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jako: 

1. osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych (09 10),
2. osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy (PUP) podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych (09 20),
3. osoby niepełnosprawne zarejestrowane w PUP jako poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu, pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia lub stażu, na które zostały skierowane przez PUP (09 21),
4. osoby pobierające świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osoby pobierające zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osoby pobierające wynagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie (13 10, 13 20, 13 21, 13 22),
5. osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia (01 12),
6. osoby przebywające na urlopach wychowawczych (12 11).

Nie wymaga się minimalnej podstawy składek od osób, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, czyli korzystają z tzw. ulgi na start, oraz w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli korzystają z pomniejszonych składek albo ulgi mały ZUS plus (05 40, 05 70, 05 72, 05 74, 05 80, 05 81, 05 90, 05 92, 05 94). 

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ostatnio przyjęta do obliczenia składek albo kwota zasiłku, świadczenia albo wynagrodzenia stanowi co najmniej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia i osoby te korzystają z niżej wymienionych świadczeń:

1. z ubezpieczenia chorobowego (na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa), czyli:

• zasiłku macierzyńskiego, 
• zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
• zasiłku chorobowego, 
• zasiłku opiekuńczego, 
• zasiłku wyrównawczego,  
• świadczenia rehabilitacyjnego,

2. z ubezpieczenia wypadkowego (na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), czyli:

• zasiłku chorobowego,
• zasiłku wyrównawczego
• świadczenia rehabilitacyjnego.

Aktywność zawodowa, przy której nie wymaga się minimalnej podstawy składek, ale wymaga się podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W przypadku poniższych sytuacji wystarczy sam fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako:

1. osoby, które pobierają emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku, pobierają  uposażenie lub uposażenie rodzinne, oraz osoby, które pobierają uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze (25 00, 25 01, 25 10, 25 11, 11 50, 11 51, 11 52),
2. osoby, które pobierają rodzicielskie świadczenie uzupełniające (25 00),
3. osoby, które pobierają stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez podmiot inny niż PUP,  niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (09 20),
4. osoby, które  pobierają zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne oraz osoby niepobierające zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego z przyczyn określonych w art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. poz. 514, z późn. zm.) niepodlegające  obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (09 40, 09 41), 
5. osoby, które  pobierają świadczenie wspierające, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 i 2760)  (14 30), 
6. osoby, które pobierają nauczycielskie świadczenia kompensacyjne (26 00, 26 01).

Nie wymaga się minimalnej podstawy wymiaru składek również w przypadku osób, które podlegają:

• ubezpieczeniom społecznym rolników (emerytalno-rentowemu) z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy – na wniosek,
• dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (19 00, 19 10).

Cudzoziemcy, którzy w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania wniosku nie byli aktywni zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale w miesiącu, w którym składają wniosek, podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (bezrobotni, którzy nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu), nabywają prawo do świadczenia wychowawczego 800+ na:

1. okres 3 miesięcy – jeżeli spełniają warunki do świadczenia na jedno lub dwoje dzieci,
2. okres 6 miesięcy – jeżeli spełniają warunki do świadczenia na co najmniej troje dzieci. 

Prawo do świadczenia wychowawczego dla bezrobotnych cudzoziemców przysługuje nie dłużej niż do końca okresu świadczeniowego oraz nie więcej niż jeden raz w danym okresie świadczeniowym.

3. Dziecko realizuje obowiązek szkolny w polskiej placówce edukacyjnej

Prawo do świadczenia wychowawczego 800+ przysługuje, jeżeli dziecko realizuje w polskiej placówce edukacyjnej odpowiednio:

• obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, 
• obowiązek szkolny, 
• obowiązek nauki. 

Warunek uczęszczania przez dziecko do szkoły nie dotyczy:

1. dziecka poniżej 6 roku życia (brak obowiązku szkolnego),
2. dziecka, któremu obowiązek szkolny został odroczony,
3. dziecka, które realizuje naukę w inny sposób, np. na uczelni należącej do polskiego systemu szkolnictwa wyższego, w ramach kwalifikacyjnego kursu zawodowego albo praktyk absolwenckich. 

Odroczenie lub realizowanie nauki w inny sposób musi być potwierdzone odpowiednim zaświadczeniem. 

4. Wnioskodawca (rodzic lub opiekun) i dziecko muszą mieszkać na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

Od kiedy zmiany dla cudzoziemców z państw trzecich

W przypadku cudzoziemców z tzw. państw trzecich (spoza UE/EFTA i Wielkiej Brytanii [osób objętych umową wystąpienia]), którzy przebywają na terenie Polski legalnie i mają dostęp do rynku pracy, ZUS będzie weryfikować, czy spełniają warunek aktywności zawodowej, od nowego okresu świadczeniowego, czyli od 1 czerwca 2026 r.

Jakie są warunki wstrzymania wypłaty świadczenia

ZUS może wstrzymać wypłatę świadczenia wychowawczego 800+, jeżeli pojawią się wątpliwości, czy wnioskodawca i dziecko spełniają warunki do jego otrzymywania, w szczególności:

1. czy mieszkają na terytorium Polski,
2. czy wnioskodawca jest aktywny zawodowo,
3. czy dziecko realizuje obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, szkolnego lub nauki.

ZUS będzie cyklicznie, co miesiąc badać, czy wnioskodawca i dziecko spełniają wszystkie konieczne warunki.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576, z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583, z późn. zm.).